(ต่อหน้า ๓/๖๘) อภิธรรมปิฎก :
๒๓.วิภังค์ : ญาณวิภังค์

    ๓๔.ความ"อสัญโญฯ"ไม่แท้.......................................อารมณ์ กิเลส
มิผูกสัตว์รัดซม............................................................แน่แล้ว
"สังโยชน์สิบ"ตัดจม.....................................................ไกลลิบ
เกิดมรรค,ผลครบแผ้ว..................................................ห่างพ้นวัฏหนา

    ๓๕.ปัญญาสิถูกเจาะ"คันถนิยะ"ชัด............................ภวรัดมนุษย์ ณ หล้า
อารมณ์กิเลสซิครอบหทยะล้า ......................................ตติย์ภูมิ ณ วัฏและวน

    ๓๖.ยล"อคันถะ"ปราศร้อย........................................กิเลสไกล คันถะ
โลกุตตระธรรมไว.........................................................ล่วงแล้ว
ปัญญามรรค,ผลไสว.....................................................วัฏห่าง
อรหันต์เลิศแผ้ว............................................................หลุดพ้นถาวร

    ๓๗.ปัญญาสิถอยเพราะ"นีวรณิยา".............................เจาะถลากุศลขจร
กำจัดนิวรณ์"อนีวรณิฯ"ถอน...........................................นิรวาณละวัฏฏะไกล

    ๓๘.ไว"สวิตักฯ"เกิดขึ้น...............................................ปัญญา "วิตก"
ความคิดตรึกมีหนา........................................................ร่วมแท้
"อวิตักกะฯ"พา...............................................................วิตกตรึก มิมี
โดยเกิดปัญญาแล้.........................................................จากชัอยสมาธิ์แฉ

    ๓๙.ปัญญาสิร่วมอุเบกฯมิสุขะ,ทุกข์.............................มนะรุกเจาะ"กลาง"มิแปร
เกิดจากวิปัสสนาหทยะแน่..............................................ประลุปัญญะตรองซิจริง

    ๔๐.อิง"นอุเปกฯ"ไม่แล้................................................ปัญญา ปราศรวม
"ปัญญาอุเปกขาฯ".........................................................แต่น้อม
"สหคตเวทนา"...............................................................อันอื่น
"โสมนัส,ดีใจพร้อม.........................................................สุขช้อยจริงเผย

    ๔๑.ญาณหมวดละสามก็แรกปะเจาะพินิจ...................ลุตริคิดซิเหตุเฉลย
"จินตาฯ"ลุตรองกะผลสิตนุเกย......................................ประลุรู้ประจักษ์ละแฉ

    ๔๒.แล"สุตมยฯ"เกิดแล้ว...........................................จากฟัง
การอ่านปัญญาจัง........................................................ยิ่งล้น
"ภาวนาฯเยี่ยมหวัง........................................................หมายมุ่ง นิพพาน
ปฏิบัติจริงท้น...............................................................เสร็จแท้ใจหมาย

    ๔๓.ปัญญาลุจากริ"ทานมยะฯ"ประสาน.......................สละพานตระหนี่ซิคลาย
ปัญญาสิได้เพราะ"สีลมยะฯ"ฉาย...................................มุกุศลลิชั่วประลัย

    ๔๔.ใจ"ภาวนาฯ"เปี่ยมแผ้ว........................................วิปัสสนา"
เพียรหมั่นฝึกใจพา.......................................................แน่วแท้
เกิดประสพการณ์หนา..................................................ลุล่วง ธรรมสูง
มิแค่ฟัง,วิเคราะห์แล้......................................................ครบพร้อมเสร็จการ

    ๔๕.ปัญญาวิปากฯอุบัติหทยะปรี่.................................ประลุมีวิบากพะพาน
ผลกรรมจะเกิด ณ ภูมิจตุประสาน .................................ขณะนี้ลุผลสบาย

    ๔๖.กราย"วิปากธัมม์ฯ"เหตุแกล้ว................................เกิดกุศล ปัญญา
ภูมิสี่เกิดเหตุยล.............................................................ส่งไซร้
เกิดวิบากแลดล.............................................................สืบต่อ
จึงรับผลครันได้............................................................โลกหน้าเร็วเผย

    ๔๗.ครา"ปัญญะเนวิปากนวิฯ"กล้า...............................กิริยาอร์หันต์ซิเคย
ไม่เป็นวิบากสิเหตุปจยะเอ่ย...........................................อนะผลซิกรรมไฉน

    ๔๘.ไว"อุปาฯ"เกิดแล้ว................................................ปัญญา วิบากกรรม
เกิดกิเลสยึดหนา...........................................................เหนี่ยวรั้ง
ปัญญาทราบกรรมพา....................................................จะเกิด อารมณ์
เกิด ณ ภูมิสามยั้ง.........................................................ภพหน้ากรรมผล

    ๔๙.ปัญญาสิกรรมมิยึดเพราะ"อนุปาฯ".......................ตะก็ฝ่าอะรมณ์ปะปน
ปัญญากุศล ณ โลกิยะผจญ..........................................กิริยาเจาะอัพยาฯ

    ๕๐."อนุปาทินฯ"ร่วมแท้.............................................ปัญญา มรรคผล
มิยึดโดยตัณหา...........................................................ผลักไซร้
อารมณ์ไป่มีหนา..........................................................จึงเพิก ยึดครอง
โลกุตต์ปัญญาได้.........................................................มุ่งพ้นโลกแฉ

(ต่อหน้า ๒/๖๘) อภิธรรมปิฎก :
๒๓.วิภังค์ : ญาณวิภังค์

    ๑๗.วิญญาณสิ"อัพยากตะฯ"เจาะกลาง.......................หินะร้างกุศลมิเอ่ย
เป็นธรรมชาติวิบากอนะเฉลย........................................สุขะ,ทุกข์มิมีซิผล

    ๑๘.ยลวิญญาณยิ่งห้า...............................................มิครอง "อสังกิลิฏฯ"
มิใช่กิเลสผอง...............................................................ไป่เศร้า
ธรรมกลางเด่นจับจอง...................................................มิร่วม เกิดแล
กิเลสหมายคอยเฝ้า.......................................................เกี่ยวแล้วยึดหมาย

    ๑๙.วิญญาณสิห้ามิได้ปะ"อวิตักฯ"...............................อนะปัก"วิตก"สลาย
มีตรอง"วิจาร"ประคองลุธุวะกราย...................................ปะอะรมณ์กระทบซิแฉ

    ๒๐.แลวิญญาณร่วมห้า...............................................เป็นหนา "นสวิตักฯ"
"วิตกตรึก"จากลา............................................................คิดไร้
การตรอง"วิจาร"หา.........................................................มีไม่
คงแต่สัมผัสไซร้.............................................................ผ่านห้าทวารเผย

    ๒๑.วิญญาณสิเป็น"นปีติสหะฯ"ไซร้.............................มนะไร้ซิ"ปีติ"เกย
วิญญาณเจาะ"เนวเหตุกะ"เฉลย......................................มิประหาณสิมรรคอะไร

    ๒๒.ไววิญญาณแน่วห้า..............................................."เนวา- จยคาฯ"
มิดิ่งเหตุจุติ หนา............................................................เกิดแล้
หรือลุนิพพานครา..........................................................ธรรมแค่ "อัพยาฯ"
มิใช่บุญ,บาปแท้.............................................................ไม่น้อมมรรคแฉ

    ๒๓.วิญญาณสิห้าลุ"โนอปริยาฯ ...................................นิรพาติภูมิซิแล
รู้ธรรมดา บ โลกิยะซิแน่..................................................จะมิติด ณ วัฏไถล

    ๒๔.วิญญาณไกลไม่รู้...................................................ธรรมใด
ทวารรับสัมผัสไว.............................................................เท่านั้น
วิเคราะห์คิดอะไร.............................................................ดี,ชั่ว มิทราบ
รอจิต,มโนวิญญ์ฯดั้น........................................................ทราบแล้วความหมาย

    ๒๕.วิญญาสิห้ามิทำนรอุบัติ..........................................จระชัด ณ ภพซิ กราย
หน้าที่มโนฯ,วิบากลุภวฉาย ..............................................เพราะกระทำซิกรรมคณา

    ๒๖.คราวิญญาณร่วมห้า..............................................มิกระทำ
มิตื่น,หลับ,ฝันนำ.............................................................แน่วน้อม
ภาวะของจิตหนำ............................................................ชนิดต่าง
หาใช่ปัญจวิญญ์ฯพร้อม..................................................คิดไร้เลยแฉ

    ๒๗.ญาณหมวดละสองก็"โลกิยะ"ลุครัน.......................ภวปัญญะมีซิแน่
จิตเกิดกิเลสสิอาสวะกระแส............................................มนะโลกิย์จิตสิหนา

    ๒๘.ปัญญาโลกุตต์แท้................................................เกิดครา โลกุตต์จิต
พาตัดอาสวะหนา...........................................................หมดพ้น
สังสารวัฏไกลครา..........................................................ตาย,เกิด เลิกวน
เดินสู่นิพพานด้น............................................................ภพลี้สามหนา

    ๒๙.คำ"เกนจิวิญฯ"ก็ปัญญะมนะรู้.................................ทวิชูกะธรรมะคว้า
"โลกุตต์สิเหนือและโลกิยะ"ทกล้า...................................ประลุผลและมรรคไสว

    ๓๐.ไกล"นเกนจินฯ"แน่แล้ว.........................................ปัญญา
จิตไม่อาจทราบหนา.......................................................พลาดแท้
ธรรมสูงยิ่งเกิดครา.........................................................อริยมรรค
ปุถุชนมิทราบแล้............................................................ไม่รู้ตามแฉ

    ๓๑.ปัญญาสิยังเจาะ"สาสวะ"ริโอ่.................................ภณะโลกิย์ปัญญะแน่
มีอาสวากิเลสศยณะแด..................................................ธุวะยึดและท่วมหทัย

    ๓๒.ไวปัญญาปราศแท้................................................มิมี "อนาสวะ"
กิเลสหมักหมมหนี..........................................................จิตช้อย
หมายอรหันต์ลี..............................................................สำเร็จมรรคผล
ออกจากวัฏฏะคล้อย......................................................ไม่แล้คืนหวน

    ๓๓."สัญโญชนียปัญญะเจาะซิชัด................................ภวมัดมนุษย์จะซวน
ปัญญากุศล ณ ภูมิตติยะถ้วน..........................................ปะ"อรูปฯกะรูปและกามฯ"

 
ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม โดย คนเรียนไพร

คำถามถึงดวงดาว

     มีคำถาม มากมาย ใจอยากรู้
ขอกูรู  เมตตา พาขานไข
ทั้งปุจฉา วิสัชนา ทั่วถิ่นไทย
หวังให้ไกล ไปให้ถึง ซึ่งปัญญา
     อยากจะถาม ดวงดาว ปัญหาแรก
ชาวประชา แตกแยก ทั่วทิศา
ทุจริต คิดมิชอบ ตลอดเวลา
หวังโกยกอบ เงินตรา พาร่ำรวย
     อยากจะหา คำตอบ ดวงดารา
เมื่อไรหนา คนไทย ได้งามสวย
ชีวิตสุข เกื้อหนุน บุญอำนวย
ให้โชคช่วย พัฒนา ประชาไทย
     คือคำตอบ จากดวงดาว สกาวสุก
ชาวสยาม หมดทุกข์ สุขสดใส
ต้องกำจัด ให้หมดสิ้น คนจัญไร
เกิดฟ้าใหม่ ร่มรื่น ชื่นชีวัน

คนเรียนไพร
๑ สิงหาคม ๒๕๖๙

อภิธรรมปิฎก :
๒๓.วิภังค์ : ญาณวิภังค์ (แจกญาณ ความรู้)

ธนูฝนฉันท์ ๑๗/โคลงสี่สุภาพ

    ๑.กราบน้อมพระพุทธเจ้าพระอรหันต์.........................คุณะนั้นศรุตม์ขจร
เมตตาพระสงฆ์,นิกรลุนยะสอน......................................อริย์สัจประเสริฐวิชา

    ๒.คราพุทธ์องค์เลิศล้ำ...............................................ศาสดา
เพียรสั่งสอนธรรมมา.....................................................ยิ่งแล้ว
สงฆ์,ชนมุ่งศึกษา...........................................................สำเร็จ
สัมฤทธิ์ผลสุดแผ้ว........................................................เปี่ยมท้นอรหันต์

    ๓.ญาณเกิดยะยิ่งสมาธิพิระหนุน ...............................ลุอดุลย์จะแจ้งซิครัน
ปัญญาพิเศษเจาะจริงลุภวดั้น........................................นิรเดา ฤ จำตะเห็น

    ๔.ประเด็นญาณเด่นนัอม...........................................มิมี "อภิธรรมฯ"
อีก"สุตตันฯ"วลี.............................................................กล่าวไร้
มืนิทเทส"แจงดี.............................................................หมวดหนึ่ง ถึงสิบ
ถามตอบละเอียดไซร้....................................................หยั่งแท้ปัญญา

    ๕."ญาณวัตถุ"นำประจักษ์อริยสัจ".............................ประลุชัดซิปัญญะกล้า
ที่ตั้ง"ปฏิจจส์มุปฯ"ปจยะหนา ........................................ภวสิ่งอุบัติและตาม

    ๖.มีญาณงามเอกน้อม..............................................ปัญจะพาน ทราบชาญ
มีจักขุวิญญาณ............................................................"โสตฯ"แท้
"ฆานวิญญ์ฯสูดดมกราน...............................................กระจายกลิ่น
รสซาบ"ชิวหา"แท้.........................................................ร่วมห้า"กายวิญญ์ฯ"

    ๗.วิญญาณสิห้า"อเหตุกะ"วิเศษ..................................นิรเหตุเจาะหกผลิน
"โลภ,โกรธกะหลง" และอีกตติยะสิ้น..............................เจาะ"อโลภมิโกรธมิหลง"

    ๘.คงปัญจวิญญ์ฯแน่แล้ว............................................เหตุไถล วิปปยุต
"สัมปัจจย์ฯ"ปรุงไว.........................................................แต่งแท้
 "สังขตะ"ก่อ,ดับไป........................................................ธรรมชาติ
เป็น"อรูป"มิเห็นแล้.........................................................กระทบไร้ตา,กาย

    ๙.วิญญาณสิห้าเจาะ"โลกิยะ"ลุชัด..............................ภววัฏฏะวนมิวาย
ยังมีกิเสประเภท"สาสวะ"เลาะกราย................................ศยะหมักและแช่จิรัง

    ๑๐.ดังเบญจวิญญ์ฯร่วมแท้........................................"สัญโญ- ชนิยะ
จิตเกิดอารมณ์โชว์........................................................ติดแท้
จึงเวียนว่ายวัฏโซ..........................................................มิห่าง
จิตสัตว์ถูกผูกแล้...........................................................ไม่พ้นเลยหนอ

    ๑๑.วิญญ์ฯรู้อะรมณ์สิ"คันถนิยะ"เดช...........................ลุกิเลสสิครอบพะนอ
วิญญ์ฯรู้อะรมณ์ซิ"โอฆนิยะ"จ่อ.......................................จตุโอฆะเหนี่ยวละหนา

    ๑๒.คราวิญญาณร่วมห้า.............................................อารมณ์ "โยฆนิยะ"
กิเลสโยฆะชม................................................................สี่พรัอม
"นิวรณิฯ"ดันจิตตรม.......................................................ไกลห่าง ความดี
จิตไม่ควรรับน้อม...........................................................มุ่งห้ารูป,เสียง..

    ๑๓."ปรามัฏฐะ"คิดเจาะยึดลุคติผิด..............................เลาะประชิดมิคลายตะเกรียง
วิญญาณสิห้ามุทิฏฐิเสาะเผดียง......................................ธุวะมั่นซิตนมิถอน

    ๑๔.วิญญาณจรมุ่งรู้....................................................ยินดี อารมณ์
"อยาก"เกิดกิเลสมี..........................................................มากล้น
"อุปาฯ"จุ่งยึดทวี.............................................................จากเนิ่อง ติดใจ
หลงคิดของตนด้น..........................................................ทุกข์แปล้เลยแฉ

    ๑๕.วิญญ์ฯเป็นสิ"สังกิเลสิกะ"ลุโผล่..............................ภวโลภะโทสะแล
พร้อม"โมหะ"ยึดกิเลสลุมทะแด .......................................หฤทัยเจาะเศร้าและหมอง

    ๑๖.วิญญาณผองร่วมห้า.............................................."สารัม- มณะ"
มีจิต,เจตสิกนำ................................................................รับรู้
เจตสิกช่วยจิตทำ............................................................กิจเสร็จ
จิตเด่นประธานกู้.............................................................ทราบแท้ความเผย