(ต่อหน้า ๑๐/๓๓) อภิธรรมปิฎก :
๒๒.วิภังค์ : ปฏิสัมภิทาวิภังค์

    ๒๐๗.ภว"สุญญ์ตะวิโมกข์".........................มนะโชคว่างนา
เพราะมิใช่วปุหนา"........................................นิรของเรา

    ๒๐๘.ธรรมหลายเพราประชุม....................สุมเกิดมาร่วมพร้อม
"อวิกเขฯ"จิตคงน้อม.....................................เรียกล้วน"อัพยาฯ"

    ๒๐๙.ทยะ"อัตถ์กะนิรุตติ์ฯ"........................ก็ประดุจชาญกล้า
"ปฏิภาณฯ"อติคว้า........................................ลุเจาะ"กลาง"แฉ

    ๒๑๐.แล"ปฏิสัมภิทา".................................พาอกุศลวิบากแท้
ผลลัพธ์อารมณ์แล้........................................ไม่ได้ยินดี เจ็ดดวง

    ๒๑๑.ประลุเป็นซิไฉน.................................ภวไซร้"กลาง"ชี้
ทุขะไร้สุขะหนี..............................................เจาะลุอัพ์ยาฯ

    ๒๑๒.ครา"จักขุวิญญาณ"...........................กรานวิบากร่วมพร้อม
"อุเบกขา,รูป"น้อม..........................................เกิดแท้อารมณ์

    ๒๑๓.ก็เพราะ"ภาพ"มิรตี.............................ภวชี้กรรมบ่ม
ณ อดีตเหมาะเจาะสม....................................อนะใหม่แฉ

    ๒๑๔.มีธรรมหลายเกิด................................"จำ"เลิศ"อุเบกฯ"พร้อม
"เอกัคคตา"ใจเดียวน้อม..................................ร่วมรู้"เวทนา เจตนา"

    ๒๑๕."มนะ,ทุกข์,ชิวิตินฯ".............................กะมนินทรีย์กล้า
และเจาะธรรมพหุหนา.....................................ภณะอัพ์ยา

   ๒๑๖.ครา"โสตวิญญาณ"..............................."ฆานวิญญ์ฯ"วิบากน้อม
มีมุ่งชิวหาฯพร้อม.............................................แน่แล้ว"กายวิญญ์ฯ ดุจตา

    ๒๑๗.ทยะ"อัตถ์ฯกะนิรุตติ์"...........................ลุประดุจเดียวยิน
"ปฏิภาณฯ"อธิชิน............................................ก็ลุอัพ์ยา

    ๒๑๘.พา"ปฏิสัมฯ"อีกแบบ.............................แนบอัพยาเพิ่มแล้ว
เป็นจิตปราศเหตุแคล้ว ....................................บาปไร้บุญซา

    ๒๑๙.ก็"มโนฯ"เจาะวิบาก...............................สหมากร่วมมา
กะอุเบกฯมนะกล้า............................................ภวรูปเห็น

    ๒๒๐.เป็นจิตรับอารมณ์.................................ชมทางทวารต่อห้า
ตา,จมูก,หู..กายกล้า.........................................ที่แท้อดีตทำ

    ๒๒๑.ก็"มโนฯ"อกุศล.....................................ประลุผลกรรมซ้ำ
เจาะ"อุเบกฯ"มนะย้ำ.........................................จะเจาะ"รูป"เห็น

    ๒๒๒.เป็นอดีตอกุศล.....................................ดลทำผลเกิดแล้ว
มี"ผัสสะ,จำ"แกล้ว.............................................เจาะ"วิจาร,ตรอง

    ๒๒๓.ลุ"อุเบกฯ,ชิวิตินฯ".................................ลุมนินทรีย์ครอง
เจาะ"วิตก",มนะว่อง...........................................ภณะอัพยาฯ

    ๒๒๔.ครา"อัตถ์ปฏิสัมฯ".................................นำนิรุตติ์ฯพจน์แล้
ไวว่องปฏิภาณฯแท้...........................................เรียกพร้องธรรมไว อัพยาฯ

    ๒๒๕."ปฏิสัมฯ"ตติแจง...................................มนะแกร่งเหตุไร้
ก็"อเหตุกิริย์ฯ"ไซร้............................................นิรกรรมผล

   ๒๒๖.ยล"อัพยากตะ"แล.................................แฉผลวิบากไร้
บุญ,บาปมิมีไซร้................................................อยู่แท้กลางกลาง อัพยาฯ

    ๒๒๗.ก็"มโนฯ"กิริยา......................................นิรคว้าใดพลาง
ก็กุศล,หินะวาง.................................................บ วิบากกรรม

    ๒๒๘.คำ"มโนธาตุ"จด....................................สหร์คต"อุเบกฯ"แล้
มีรูป,อารมณ์แท้ ...............................................เกิดพร้อมธรรมหลาย ผัสสะ

    ๒๒๙.ปะ"วิตกกะวิจาร"..................................."มนะ,ชาญรู้กราย
ลุ"อุเปกฯ,ชิวิฯ"ฉาย............................................ภณะอัพ์ยาฯ

 
ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม โดย คนเรียนไพร

ธรรมมรรคา

     เมื่อลมฝน บนฟ้า มาแต่ไกล
มวลไม้ใหญ่ ในพงพนา ป่าไพรสณฑ์
เขียวขจี สดชื่น ทั่วมณฑล
สุขกมล ทั่วทั้ง ปฐพี
     ที่ปลายกิ่ง ผลิใบอ่อน ย้อนนภา
พรรณพฤกษา งามอุดม สมบูรณ์ศรี
ธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม สมดุลดี
เสริมชีวี มีคุณค่า ทุกคราไป
     สารพัด สัตว์ป่า ในไพรพิภพ
สร้างระบบ พฤฒา สมาสัย
เสริมคุณค่า แข็งแกร่ง ทั่วถิ่นไทย
สุขละไม ในแดนดิน ถิ่นวนา
     ไม่อยากให้ เป็นเพียง จินตนาการ
หวังพบพาน ความสุข เสน่หา
พร้อมพลิกฟื้น คืนชีวิต ทุกชีวา
เป็นมรรคา สรรค์สร้าง ในทางธรรม

คนเรียนไพร
๖ กรกฎาคม ๒๕๖๙

(ต่อหน้า ๙/๓๓) อภิธรรมปิฎก :
๒๒.วิภังค์ : ปฏิสัมภิทาวิภังค์

    ๑๘๔.เยือน"ปฏิสัมภิทา"...............................แจกรูปาวิบาก
พร้อม
จิตจ่อรูปฌานน้อม..........................................จิตห้าวิบากผล

    ๑๘๕.ก็พระธรรมภวกลาง............................จะเจาะวางไหนยล
นฤจ่อสละพ้น.................................................อกุศลรอน

   ๑๘๖.สงฆ์จร"รูปภพ"....................................นบปัฐวีฯยิ่งแล้ว
จึงล่วงปฐมฌานแกล้ว.....................................เกิดแท้ธรรมดี กุศล

    ๑๘๗.นรไกลอกุศล......................................ผละผจญกามหนี
ลุปฐมฯ,ปัฐวีฯ..................................................เจาะวิบากผล

    ๑๘๘.ดล"รูปากุศลกรรมฯ"............................กระทำนานเก็บไว้
ธรรมหลาก"อวิกฯ"เกิดไซร้ ..............................เหล่านั้นอัพยา กตะธรรม

    ๑๘๙.ทยะอัตถ์ฯกะนิรุตติ์ฯ............................จรผุดเก่งหนา
"ปฏิภาณฯ"ก็ทกล้า..........................................ประลุอัพ์ยา

    ๑๙๐.คราปฏิสัมภิทาฯ"................................."อรูปาวิบากฯ"แกล้ว
ผลก่อกรรมทำแล้ว..........................................แม่นแท้อัพยาฯ

    ๑๙๑.นฤถึงเจาะลุมรรค................................ลุประจักษ์"อรูปฯ"หล้า
ลุ"อกิญยตะฯ"กล้า...........................................นิรใดเผย

    ๑๙๒.เสยลุ"จตุต์ถญาณฯ.............................พาน"เนวสัญฯ"เลิศแท้
ธรรมหลาก"เวทนา"แล้.....................................เกิดพร้อมสัญญา ปัญญา

    ๑๙๓.สติ,ผัสสะ,อุเบกฯ.................................อดิเรก,เพียรกล้า
ลุ"อวิกฯ"ริสมาธิ์...............................................ก็กุศลธรรม

    ๑๙๔.นำสงฆ์ถึง"อากิญฯ"..............................ลุผลินฌานสี่แปล้
ฌานสี่กอปร"เนวะฯ"แล้....................................วิบากน้อมอรูปาฯ

    ๑๙๕.ก็กุศล ณ อดีต.....................................ลุประณีตทำมา
มละทุกข์,สุขะซา..............................................ขณะเกิดธรรมหลาย

   ๑๙๖.กรายธรรม"ผัสสะ"หนา..........................เวทนา,จำเลิศแปล้
"อวิกเขฯ"จิตแล้................................................หลากน้อมธรรมหนา "อัพยา"

    ๑๙๗.ทยะ"อัตถ์ฯกะนิรุตติ์ฯ"..........................ก็ประดุจเดียวนา
"ปฏิภาณฯ"ลุทกล้า...........................................กิจะ"อัพ์ยาฯ"

    ๑๙๘.คราแจก"ปฏิสัมฯ".................................นำโลกุตต์วิบาก"ล้น
ผลจุ่งนำจิตพ้น ................................................โลกนี้ทันที

    ๑๙๙.อริย์ยิ่งลุประจักษ์..................................ภวมรรคจิตนี้
จตุจิตประลุชี้....................................................ชิระฉับพลัน

    ๒๐๐.ครันผลจิตเกิดหนา................................"โสดาบัน"แรกแล้
"สกทาคาฯ"แท้..................................................ต่อน้อม"อนาคาฯ" อรหันต์

    ๒๐๑.ภว"อัพย์ฯ"กิจะใด..................................ประลุไซร้"กลาง"นา
ก็เพราะ"ดี",หินะ"หนา.........................................ลิ"วิบาก"แฉ
 
    ๒๐๒.แลสงฆ์เจริญ"โลกุตต์ฯ".........................รุดนิพพานมุ่งแท้
สงัดจากกามแล้.................................................ปราศแม้อกุศล ทิฏฐิ

    ๒๐๓. และพระสงฆ์ลุ"ปฐมฯ"...........................ภวซมยากดล
พหุธรรมจะยะยล...............................................ก็"อวิกเขฯ"

    ๒๐๔."เวทนา,ผัสสะ,จำ"...................................นำสติ,สุขแท้
องค์มรรค,ปัญญาแล้..........................................ร่วมแจ้งจิตกุศล

    ๒๐๕.ภวอื่นมละกาม.......................................สละความชั่วยล
ลุปฐมฯชระดล...................................................และวิบากเสริม

   ๒๐๖.ผลเดิมทำเผชิญ......................................เจริญโลกุตต์ฯก่อนนี้
ฌานหนึ่งลุยากชี้................................................จ่อแล้สุญญ์ตา