อภิธรรมปิฎก : ๒๐.วิภังค์ : อัปปมัญญาวิภังค์ (แจกอัปปมัญญา)

วสันตภุชงคฉันท์ ๑๔/โคลงสี่สุภาพ

    ๑.นบน้อมพระพุทธะอรหันต์.............................พระยืนยันพระธรรมเลิศ
"สัจสี่ประเสริฐอริยะ"เทิด.....................................ละห่างวัฏฏะสงสาร

     ๒.กรานเมตตายิ่งล้ำ.......................................เทพ,ชน
ทรงมุ่งสอนธรรมยล............................................หลุดพ้น
คนหลายหลากบัดดล..........................................ลุล่วง  อรหันต์
พ้นทุกข์นิรันดร์ด้น..............................................เลิกแล้วเกิดหนา

    ๓.ธรรม"อัปป์มัญฯ"ลุปฏิบัติ..............................ฤทัยชัดซิแผ่กล้า
แก่สัตว์มนุษย์เจาะมหึมา......................................ซิไร้เขตมิสุดเห็น

    ๔.วิภังค์เป็นกล่าวถ้อย.....................................สามตอน
แรก"สุตตันต์ภาฯ"จร...........................................พระสูตรน้อม
"อภิธรรมฯ"ลึกสอน.............................................ละเอียดยิ่ง
ถาม-ตอบ"ปัญหาฯ"พร้อม....................................ง่ายแท้กับใจ

    ๕."สุตตันตภาชะ"จะแสดง................................พระพุทธ์ฯแจงพระสูตรไซร้
เทศ์นาแนะธรรมระยะเหมาะไข............................สถานที่ซิต่างแฉ

   ๖.แล"อัปป์มัญฯ"พฤติแท้..................................สะอาดงาม
ทำแผ่ปวงสัตว์ลาม..............................................เขตไร้
ทำนิตย์สี่แบบผลาม.............................................แจงหนึ่ง"เมตตา"
"กรุณา,รตี"ไซร้...................................................ปิดท้าย"อุเบกขา"
 
    ๗."เมตตา"เจาะเขาลุสุขะเจือ............................มุคิดเครือมนุษย์หล้า
สงฆ์แผ่สิ"เมตตะ"ปรุทิศา.....................................เจาะสี่ทิศและต่ำสูง

    ๘.จูงเมตตาแผ่กว้าง.........................................มิมี ประมาณ
เวร,ฆาตบุกจรลี...................................................หมดแล้ว
เมตตาจิตทวี.......................................................สัตว์โลก
อิงสม่ำเสมอแกล้ว...............................................หมู่กล้าสัตว์เผย

    ๙.สงสารสิคือเจาะ"กรุณา"...............................หทัยกล้าลิทุกข์เอย
บำบัดนิกรละทุขะเกย..........................................ละเดือดร้อนซิสัตว์หนา

    ๑๐.กรุณาแผ่ทั้ง..............................................ทิศหลาย
"ทิศสี่,บน"ขยาย.................................................."ล่าง"พร้อม
พิบูลย์จิตกระจาย................................................"เวร"ไม่ ฆาตปลง
จิตคิดเหมือนกันน้อม............................................มุ่งแท้สัตว์หลาย

    ๑๑.ยินดีกะเขาเพราะ"มุทิตา"............................เจาะสุขพาระรื่นกาย
ให้เขาลุชีพปกติกราย...........................................เจริญไวเมลืองใส

   ๑๒.สงฆ์ไกลจิตแผ่แท้........................................"มุทิตา" ยินดี
ไปทั่วทุกทิศหนา...................................................หกพร้อม
ขยายจิตคุณา......................................................."เวร"ระงับ "ฆาต"ปลง
ยังหมู่สัตว์มีน้อม....................................................เท่าแท้เทียมกัน

    ๑๓.สงฆ์มี"อุเบกขะ"มนะวาง................................เหมาะสมกลาง ณ ธรรมครัน
ปัญญาจะช่วยหทยะดั้น..........................................หทัยตรงมิเอียงแฉ

    ๑๔.แลคิดสัตว์โลกแท้.........................................ทำกรรม ดี,เลว
เขาย่อมรับผลนำ....................................................แน่วพร้อม
วางเฉยมุ่งมิระกำ....................................................ใจสงบ
จิตปล่อยเขารับน้อม...............................................แน่แล้วกรรมผล

    ๑๕.สงฆ์แผ่"อุเบกขะ"จตุทิศ................................เจาะ"บน"ชิดและ"ล่าง"ด้น
"เวร,ฆาต"มิมีเจาะพหุดล.........................................ประมาณล้ำจะนับเผย

   ๑๖.เปรยอธิบายแผ่ล้ำ.........................................เมตตา "อัปป์มัญฯ"
ความรักสะอาดหนา................................................ผ่องแผ้ว
มองสรรพสัตว์คณา................................................เขตไป่
มิเจาะจงใครแจ้ว....................................................แต่แท้ทุกคน

ทิศที่ ๑๑ การบริหารจัดการจิต : ๑๕๕.ทำความผิดคิดแก้ไข

วิปริตปัฐยาวัตรฉันท์ ๓๒

    ๑."คนล้ม"ตะทางรตีจะรับ........................และนับจะเหมาะเจาะซิครูกล้า
ผิดพลาดจะพัฒนาสิหนา.............................ริแก้"สกะ"อติดีแฉ

    ๒.คนดีก็ผู้ประจักษ์กระจ่าง......................สะสางประลุปริวรรตแล
ชีวิตมิหวังมิเปื้อนจะแปร..............................ณ โลกก็จะวิปริตเหมือน

    ๓."ผิดพลาด บ ชั่ว,มิแก้"นะมัว...................เจาะ"ชั่ว"วจนะเจาะคอยเตือน
ผ้าที่มิเปื้อนจะมีเยอะเกลื่อน.........................รึไรจะเลอะเทอะซิตรงไหน

    ๔.พึงซักขยี้ ณ รอยเถอะหนา...................สิผ้าก็จะชระใหม่ได้
ทุกสิ่ง ณ โลกจะแก้คระไล...........................จะเว้นมิตริบริพัตรเผย

    ๕.ความชั่วละเลิกลิทิ้งก็วาย......................จะฉายนฤอธิยิ่งเอย
คนดีจะคิดและแก้เฉลย....... ........................นิกรหินะจะตริแก้ตัว ฯ|ะ

แสงประภัสสร

ที่มา: จากหนังสือ ทิศที่ ๑๑ บทที่ ๑๕๕ หน้า ๑๕๗ ของ หลวงพ่อชุมพล พลปญฺโญ

 
ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม โดย คนเรียนไพร

แลนด์บริดจ์

     สองชายฝั่ง ขวาซ้าย ปลายขวานทอง
คงเรืองรอง รื่นรมย์ สมสมัย
เศรษฐกิจ สังคม ทั่วถิ่นไทย
กังวานไกล ทั่วแคว้น แดนโลกา
     สิ่งต้องแลก ล้วนหวงแหน ด้วยชีวิต
ทุกกายจิต ยากแค้น แสนกังขา
ทัองทะเล ปะการัง ผืนพนา
ต้องร้างรา ถูกทำลาย สลายไป
     ควรแล้วหรือ สร้างแลนด์บริดจ์ คิดรอบคอบ
หวังโกยกอบ ก่อร่าง สร้างเงื่อนไข
รู้รักษา ทรัพยากร เพื่อคนไทย
ดำรงไว้ ให้ลูกหลาน สานสมดุล
     เมืองชุมพร ระนอง สองฟากฝั่ง
ควรหยุดยั้ง ก่อนย่ำยี มีเกื้อหนุน
ให้คงไว้ ธรรมชาติ เปี่ยมการุญ
สมสกุล ความเป็นไทย ไว้นิรันดร์

คนเรียนไพร
๘ พฤษภาคม ๒๕๖๙

ทิศที่ ๑๑ การบริหารจัดการจิต : ๑๕๔.พึงเห็นความจริงในทุกข์,สุข

ปณวฉันท์ ๑๐

    ๑.ความ"ทุกข์,สุข"ภวเจาะสะท้อน..................ซึ่งกัน
คราสุขมากก็จะ"ทุขะ"พลัน...............................แย้งหนา

    ๒.เมื่อสุขน้อยก็จะ"ทุขะ"คล้อย......................กลับพา
เป็นตรงข้ามมิดุจะปะฝ่า....................................ต่างยาตร

    ๓.บัณฑิตรู้ภวปริวรรต...................................ธรรม์ชาติ
สรรพ์สิ่งผองมิสถิระคาด...................................แน่นอน

    ๔.หาที่ไร้"สุขะ,ทุขะ"หนา...............................ถาวร
แต่เวท์นาธุวเจาะมิถอน......................................เลยแฉ

    ๕.ติดสุข,ทุกข์จะมิมละได้...............................จริงแล
สิ่งไม่เที่ยงภวจะเจาะแปร...................................ไร้คุม

    ๖.ผู้พฤติธรรมพิระประลุญาณ........................เกิดสุม
ทุกสิ่ง"เกิด"และ"มรณะ"รุม.................................ธรรม์ดา

    ๗.ไร้ตัวตน บ "ดนุ"รึ"เขา"................................เชียวหนา
เลิกถือมั่นเพราะมนะเจาะกล้า.............................บัดดล

    ๘.เวท์นารู้ตริจะมละคลาย...............................นิ่งยล
ตน,เขาไร้"สุขะทุขะ"ผล......................................ไม่มี

    ๙.ความดับเย็นก็ประลุ ณ โลก.........................ทันที
ถึงนิพพานลิ"ทุขะ"กลี.........................................ชีพสันต์ ฯ|ะ

แสงประภัสสร

ที่มา: จากหนังสือ ทิศที่ ๑๑ บทที่ ๑๕๔ หน้า ๑๕๖ ของ หลวงพ่อชุมพล พลปญฺโญ

 

ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม โดย คนเรียนไพร

คืนไพร

     หลากหลายสิ่ง มากมาย ในโลกนี้
มีทั้งดี สวยงาม ทรามมหันต์
ล้วนคลุกเคล้า สับสน ปะปนกัน
เหมือนสวรรค์ กลั่นแกล้ง แล้งน้ำใจ
     ที่ดินดี เคยอุดม สมราคา
พรรณพฤกษา สัตว์วนา ร่วมขานไข
ถูกทำลาย ล้มล้าง ความเป็นไพร
คนจัญไร รุกราน ผลาญชีวา
     สารพัด กล่าวอ้าง ความจำเป็น
ทุกสังคม เล็งเห็น เป็นหนักหนา
สร้างเดือดร้อน ค่ำเช้า ชาวประชา
ทุกมรรคา เจ็บปวด รวดร้าวใจ
     สังคมรู้ ผู้คนเห็น มายาวนาน
ไพรถูกผลาญ ซ้ำเติม เกินแก้ไข
จักพานพบ สุขวนา อีกเมื่อไร
เพื่อเสริมไทย ให้แข็งแกร่ง แข่งนานา

คนเรียนไพร
๗ พฤษภาคม ๒๕๖๙