อภิธรรมปิฎก : ๒๔.วิภังค์ : ขุททกวัตถุวิภังค์ (หน้า ๕/๒๗)

    ๖๘.แลบางพวกกล่าวแล้................................สัญญา มี,มิมี
"บางกลุ่มคาดอัตตา..........................................ขาดแล้ว"
ตายมิกลับหวนมา.............................................เกิดอีก
"มีกลุ่มคิดห้าแผ้ว..............................................นิพพาน"

    ๖๙.โทษเนื่องมิอดทนห้า................................"มิปิยะหนา,ลุเวรมากกราน"
"โทษมาก,สิหลังตายพาน...................................สติมิมี,อบายสี่พลัน

    ๗๐.ครันความพินาศห้า..................................แหลกราญ "พยสนะ"
"ญาติ,ทรัพย์,โลภ,ศีล"ผลาญ..............................วิบัติแท้
"เห็นผิดทิฏฐิฉาน"..............................................สาหัส มากสุด
นำจิตทรุดห้อยแล้..............................................นรกเผย

    ๗๑.ภัยเกิดสิห้า"อาชี-.....................................วกะ"ลุชี้ซิกริ่งเกรงเอย
อาชีพลุขัดกฏเคย..............................................เพราะหินะกลัวซิคนรู้หนา

    ๗๒."อาสิโลกฯ"จ่อพร้อม.................................ถูกติง ตินาม
"มรณภัย"กลัวจริง..............................................หวั่นแท้
"ปริสสารัชฯ"ขลาดอิง.........................................คราจ่อ ประชุม
เกรง"ทุคติฯร้อนแล้.............................................นรกแฉ

    ๗๓."ทิฏฐ์ธัมมนิพพาน"คิด................................ตริประลุผิดวะกาม์คุณแล
ทำสัตว์ลุนิพพานแน่............................................ละทุขะดับซิครันแน่นอน

    ๗๔.ยอน"เสพกาม"ยิ่งพร้อม.............................อัตตา เอมใจ
เรียกว่านิพพานนา..............................................สุขแท้
"ลุฌานหนึ่งเรียกหนา..........................................ถึงจ่อ นิพพาน"
"สอง"จ่อเหมือนด้วยแล้.......................................นิพพาน

    ๗๕.ฌานสามและสี่แน่ชัด................................ลุขณะปัจจุบันแน่กราน
ซึ่งผิดมิอาจกล่าวขาน.........................................เพราะนิรวาณซิสูงกว่าเหนือ

    ๗๖.เจือหมวดหกเริ่มแล้...................................วิวาทมูล เหตุเฮย
"โกรธ,หลู่,อิสสา,"พูน...........................................ก่อแค้น
"อวด,ปาปิจฉ์ตาฯ"คูณ.........................................ลามก
"สัณทิฏฯ"เห็นปลื้มแม้น.......................................ยึดตน

    ๗๗.ธรรม"ฉันทราฯ"เกี่ยวความ.........................ลุรติ"กามคุณ,รูป"ล้น
เสียง,กลิ่น,กระทบกาย"ยล...................................และฤดิ"รส,หทัย"ชอบหนา

     ๗๘."อคารวะ"ก่อไซร้.......................................ชนเปรย มิมี
ยกย่อง"ศาส์ดา"เอย............................................ไม่แล้
"ธรรม,สงฆ์ไป่แล"เผย.........................................."ความไม่ ประมาท"
"ศีล,รับรองไร้แท้.................................................ไป่ทำ

    ๗๙.เหตุธรรมจะเสื่อมเรียกว่า...........................เจาะ"ปริหานิย์ธรรม"หกย้ำ
"กัมมาฯเจาะเพลินงานทำ.....................................มิปฏิบัติละเลยธรรมแฉ

    ๘๐.แลติดคุยเรื่อยแล้......................................"ภัสสา-รามตา"
"นิททาฯ"ติดนอนหนา..........................................บ่อยครั้ง
แล"สังคณิกาฯ"...................................................ติดหมู่ สังสรร
"สังสัคฯ"ชอบข้องตั้ง...........................................วุ่นเผย

    ๘๑.ยินดีกะเหตุธรรมครัน.................................ภว"ปปัญฯ"จะเนิ่นช้าเอย
"อยาก,มานะ,คิดผิด"เคย......................................ปจยะธรรมจะเสื่อมได้หนา

    ๘๒.ครา"โทมนัสฯ"จิตเศร้า...............................คิดเอย
เห็น"รูป,ฟังเสียง"เผย..........................................โศกแล้
"รสชาติ,กลิ่นดม"เชย.........................................."สัมผัส ทางกาย"
โทมนัสใจรู้แท้....................................................ใคร่ครวญ

    ๘๓.จิต"เคหสิตโสม์นัส"...................................เจาะสุขะชัดเพราะกาม์คุณชวน
สัมผัสกระทบ"เจโตฯ"ยวน...................................เพราะปะทะ"รูปกะเสียง,กลิ่น.."เผย

    ๘๔.เปรย"เคหสิตฯ"น้อม..................................อุเบกขา กลางแล
มิทุกข์,มิสุขครา..................................................กึ่งแท้
"เจโตฯ"จิตกระทบหนา........................................รูป,กลิ่น,.. เฉยเฉย
ใจจ่อเฉยแจ้งแล้.................................................ว่างไข

อภิธรรมปิฎก : ๒๔.วิภังค์ : ขุททกวัตถุวิภังค์ (หน้า ๔/๒๗)

    ๕๑.คำ"โยคะ"รัดสัตว์เหตุ................................อภินิเวส ณ ภพชิดเอย
"กามโยคะ"ติดกามเคย.......................................ลุรติกามคุณเพลินใจ

    ๕๒.ไว"ภวโยฯอยากแล้...................................ภพแล มีเฮย
"ทิฏฐิโยคะ"แฉ...................................................คลั่งไคล้
เห็นผิดยึดติดแด................................................เหนียวแน่น
"อวิชทิฏฐ์ฯ"แจ้งไร้.............................................สัจแฉ

    ๕๓.ยึดสี่อุปาทานหนา.....................................เจาะภว"กามุปาทาน"แล
เพลินกามคุณติดแล้............................................ลุธุวะมั่นมิเคยคลายไกล

    ๕๔.ไว"ทิฏฐุฯ"คิดพร้อง....................................ถูกหนา
คนอื่นผิดหมดครา...............................................ทักท้วง
"สีลัพพตุฯ"มา......................................................ศีลพรต สะอาด
"อัตตวาฯ"ถ้อยจ้วง...............................................จ่อตน

    ๕๕.ผิดสี่เจาะจิต,จำเตร่....................................."วิปริเยสะ"หาผิดยล
"ไม่เที่ยง,อนิจจ์ฯ"กล่าวผล....................................วะฐิติเที่ยงกะสังขารเอย

    ๕๖.เผย"ทุกข์วิปลาส"แท้..................................มองเป็น สุขเฮย
ติดเด่นกามคุณเย็น..............................................สุขแปล้
"อัตตวิปลาส"เห็น.................................................ขันธ์แน่ ของตน
"สุภวิปฯ"กายแย้งแท้............................................ว่างาม

    ๕๗.โวหารสิผู้ไม่เป็น.........................................อริยะเด่นเจาะสี่แบบความ
พูดย้อนและแย้งเรียกผลาม.................................."อนริย์โวฯ"ซิแน่นอนแฉ

     ๕๘.แล"มิเห็นกล่าวแย้ง....................................เห็นแล"
"มิจ่อฟังเลยแฉ....................................................สดับแท้"
"มิเคยทราบใดแด................................................ก็กล่าว ทราบนา"
"ทุกสิ่งจะรู้แล้".....................................................แน่เสมอ

    ๕๙.เห็น"ทิฏฐิ"ผิดคิดรุก....................................สุขะ ฤ ทุกข์ซิตนทำเจอ
"เกิดเอง"กะ"เขาทำ"เลอ.......................................และทวิตนกะเขาช่วยเผย

    ๖๐.เปรยหมวดธรรมแจกห้า..............................ความแล "สังโยชน์"
แรก"สักกายทิฏฯ"แฉ............................................แน่วท้น
เห็นกาย,จิตมิแปร.................................................ตนแน่ ของเรา
"วิจิกิจฯแย้งล้น.....................................................เคลือบแคลง

    ๖๑."สีลัพพะฯ"มั่นศีล,พรต.................................ประลุจรดมิเข้าใจ แจ้ง
"กามฉันทะ"ติดใจแรง...........................................เจาะทุษะฆาต"พยาบาท"หนา

    ๖๒.คราสูงสังโยชน์ย้อม....................................กิเลสแล ผูกสัตว์
ติด"รูปราคะ"แด...................................................อยู่ช้อย
ผูก"อรูปราฯ"แฉ....................................................ใจยึด อรูปฌาน
"ตนหยิ่งถือ"คว้าถ้อย............................................เก่งเหนือ

    ๖๓."อุทธัจจะ"จิตฟุ้งซ่าน...................................มิประลุผ่านสิธรรมสูงเครือ
ไม่รู้"อวิชชา"เอื้อ...................................................อริยสัจกิเลสตัดผลาญ

    ๖๔.กรานความเหนียวแน่นแท้............................หวงเอย
"อาวาสมัจฉะฯ"เคย..............................................ตระหนี่ท้น
กันมิอยากใครเลย................................................มาอยู่
"หวงญาติกันให้พ้น...............................................สนิทสนม

    ๖๕."ลาภมัจฉะฯ"ทรัพย์หวงชี้.............................เพราะเจาะตระหนี่มิแบ่งใครชม
"วรรณ์มัจฉะฯ"คำเสริญสม....................................มิวสะใครซิดีกว่าตน

    ๖๖.ยล"ธัมม์มัจฉ์ฯ"ตระหนี่ท้น............................ธรรมหนา
มิถ่ายทอดธรรมครา.............................................ทุกผู้
เกรงกลัวเก่งเกินพา..............................................เหนือกว่า ตนแล
จิตจ่อหมองเศร้ารู้................................................กิเลสขยาย

    ๖๗.คิดทิฏฐิกล่าวอัตตา....................................เจาะภวกล้าวะโลกเที่ยงกราย
"หลังตายสิสัญญาฉาย"........................................"ภณวะสัญญะไป่จำ"แฉ

อภิธรรมปิฎก : ๒๔.วิภังค์ : ขุททกวัตถุวิภังค์ (หน้า ๓/๒๗)

    ๓๔.ไว"โทวจัสฯ"ชอบดื้อ...................................ยากสอน
มิรับคำเตือนวอน..................................................ยิ่งแย้ง
"ปาปมิตฯ"คบคนจร..............................................มิตรชั่ว
พาเสื่อมเสียถ้วนแจ้ง.............................................มั่วสุม

    ๓๕.คดโกง"อนัชฯ"จิตคิด...................................ลุทุจริตและปลิ้นปล้อนรุม
เย่อหยิ่ง"อมัทฯ"หยาบคุม.......................................เจาะกิริยามินุ่มนวลเผย

    ๓๖.เปรยพูดหยาบจ่อแล้ว..................................."อสาขัลฯ"
มินิ่มนวลหูครัน.......................................................จุ่งกระด้าง
ไมตรี"อัปปฏิสันฯ"..................................................ทายทัก มิมี
มิรับแขกแท้ร้าง"....................................................อัธยาศัย

    ๓๗.ล่วง"สีละฯ"พฤติผิดพลั้ง................................วจนะทั้งหทัย,กายไกล
พูดหยาบขโมย,ฆ่าไว..............................................ประลุวิบัติมิรักษ์ศีลหนา

     ๓๘.ครา"ทิฏฐ์ฯ"วิบัติพร้อม..................................คิดเห็น มิจฉา
คลาดเคลื่อนธรรมประเด็น......................................ผิดแท้
ทำดี,ชั่วมิเป็น.........................................................."คุณ"แม่ มิมี
เห็นผิด"คิด"แย้งแล้................................................."ผิด"ทำ

    ๓๙.ธรรมหมวดละสามแจกยล.............................เจาะอกุศลมูลชั่วนำ
มี"โลภะ,โกรธ,หลง"ย้ำ............................................ปจยะเหตุซิชั่วเริ่มแฉ

    ๔๐.แลวิตกชั่วแท้................................................อกุศล ตรึกสาม
"กามวิตก"นึกอยากยล............................................เสพซ้ำ
"พยาบาทวิตก"ดล..................................................คิดครุ่น ขัดเคือง
ตรึกมุ่งเบียนร้ายย้ำ................................................คิดทลาย

    ๔๑.สัญญาจะจำบาปสาม....................................เจาะประลุ"กามฯ"และรูป,รส..กราย
"สัญญาพยาบาท"ฉาย............................................ภว"วิหิงฯ"จะเบียดเบียนเขา

    ๔๒.เนา"อกุศลธาตุ"ป้อน......................................มีสาม
"กามธาตุ"กำหนัดกาม.............................................อิ่มแปล้
"พยาปาทธาตุ"ลาม.................................................ตรึกโกรธ ทำลาย
ธาตุเบียดเบียนร้อนแท้............................................ทุกข์เผย

    ๔๓.พฤติชั่ววจี,กาย,จิต........................................เจาะทุจริตซิผิดศีลเอย
"ฆ่า,ลักและโลภ,เท็จ"เกย........................................."ปิสุณะ,ฆาตและเห็นผิด"หนา

    ๔๔."อาสวะ"สภาพแท้...........................................หมักดอง สันดาน
"กาม"ติดใจอยากครอง............................................ยิ่งแล้ว
"ภวาสวะ"จอง..........................................................อยากอยู่ ในภพ
"อวิชชาฯ"ไร้แคล้ว...................................................ประจักษ์จริง

    ๔๕.สังโยชน์สิมัดสัตว์ทบ......................................ตติยะภพจะเวียนเกิดดิ่ง
"กาม์ภพเจาะรูป์ภพ"สิง.............................................ภว"อรูปภพ"รูปไส

    ๔๖.ไวธรรมหมวดสี่นี้............................................แจกแจง
"อาสวะ"สภาพแฝง...................................................หมักไว้
"กามาสวะ"แรง.........................................................ใจติด กามคุณ
อยาก"ภวาฯ"ปลื้มไซร้..............................................."ภพ"คง

    ๔๗.ความเชื่อสิผิด"ทิฏฐา-.....................................สวะ"เจาะกล้ามิถูกจริงตรง
ไม่รู้"อวิชชาส์ฯ"บ่ง...................................................อริยสัจประเสริฐสี่สม

    ๔๘.ซม"คันถะ"สี่นี้.................................................รัดใจ คือกิเลส
"อภิชญาฯ"อยากไว..................................................ทรัพย์พร้อม
"พยาปาทฯ"เคืองไกล...............................................คิดประทุษ
ผูกโกรธนานช้าน้อม.................................................กิเลสฟู

    ๔๙."สีลสัพฯ"เจาะเห็นผิดจุด..................................ลุบริสุทธิ์เพราะศีล,พรตชู
"อิทังฯ"จะคิดโลกหรู.................................................ก็ภวเที่ยงซิอย่างเดียวหนา

    ๕๐.ครา"โอฆะ"แหล่งน้ำ........................................กิเลสแฉ
มีแรก"กาโมฯ"แด.....................................................ชื่นช้อย
"ภโวฯ"อยากคงแล...................................................มีภพ
"อวิชโชฯ"รู้ด้อย.......................................................สัจเผย

อภิธรรมปิฎก : ๒๔.วิภังค์ : ขุททกวัตถุวิภังค์ (หน้า ๒/๒๗)

    ๑๗.เมา"ภัตตสัมฯ"ง่วงโจก...................................เพราะบริโภคซิภัตเกินทาน
หลง"เจตโสลีฯ"พาน................................................หทยะชัดซิหดหู่หนา

     ๑๘.ครา"กุหนาฯ"หลอกแสร้ง...............................พฤติตน ทำดี
หวังลาภ,สรรเสริญยล..............................................ท่วมท้น
ประจบ"อปนาฯ"ดล..................................................ผลประโยชน์
พูดล่อลวงแท้ด้น......................................................ยกยอ

    ๑๙."นิปเปสิฯ"ล้างความดี......................................วจนะชี้ทลายเขาส่อ
การด่าและขู่,เหยียดจ่อ............................................ภณเจาะโทษประจานตัวเขา

    ๒๐.เอา"ลาเภนฯ"ต่อแล้.........................................แสวงหา
ลาภต่อลาภแลกหนา................................................ประโยชน์แปล้
สงฆ์แจกสิ่งของครา.................................................หวังก่อ ศรัทธา
ถวายกลับคืนแล้วแท้................................................ค่าเกิน

    ๒๑.ธรรม"มานะ"ถือตนเลิศ....................................ภวประเสริฐซิเหนือใครเทิน
"เท่าเขารึเราแย่เยิน..................................................พระอรหันต์ซิตัดได้เผย

    ๒๒.เปรยชอบดูหมิ่นแท้.........................................เหยียดเขา
"อติมานะ"เนา...........................................................เรียกพร้อง
"ตนดีกว่าเขา"เพรา...................................................กำเนิด ชาติเอย
คนอื่นแลด้อยจ้อง.....................................................ต่ำหนา

    ๒๓."โอมานะ"ดูหมิ่นตน..........................................ลุหินะยลมิดีเท่านา
ยึดตัวและตนมั่นกล้า.................................................หทยะท้อมิอาจทำใด

    ๒๔.ไวถือตัวผิดแล้................................................."มิจฉา- มานะ"
ทำชั่วภูมิใจพา...........................................................กลั่นแกล้ง
"มานะอัสมิ"ครา.........................................................ยึดมั่น ตัวกู
ดีเทียบเขา,ด้อยแจ้ง...................................................กิเลสแฉ

    ๒๕.เข้าใจสิคลาดเคลื่อนหนา..................................เพราะ"อธิมานะ"ผิดโดยแท้
ว่าตนลุโสดาฯแน่........................................................ฤ อรหันต์ตะไม่ใช่เลย

    ๒๖.เปรยธรรมสองอย่างแล้.....................................เคียงกัน
มี"โกรธ,โกธะ"ครัน.....................................................ยิ่งล้น
ความผูกโกรธเรียกพลัน............................................."อุปะ นาหะ"
โกรธไม่ลืมร้อนท้น.....................................................เรื่อยไป

    ๒๗."อิสสา"ก็อิจฉาชัด.............................................อรติขัดและเคืองในใจ
หวง"มัจฉะฯ"ทรัพย์,ธรรมไซร้......................................มิสละให้จะเก่งเกินหนา

    ๒๘."มายา"มีหลอกแสร้ง..........................................มีอุบาย ตบตา
ลวงไม่จริงใจกราย......................................................ประโยชน์แท้
"สาเถยยะ"อวดฉาย....................................................."ดี"ไป่ มีเลย
อวดยศ,รวยล้นแล้.......................................................หลอกเขา

    ๒๙.ไม่รู้"อวิชชา"ชัด................................................."อริยสัจ"ประเสริฐสิเพรา
อีกอยากยะยงภพเรา...................................................ก็"ภวตัณหะ"เชื่อ"เที่ยง"หนา

    ๓๐.ครา"สัตส์ตะฯ"เที่ยงแท้......................................เห็นหนา คิดผิด
โลก,อัตตาคงพา.........................................................เปลี่ยนไร้
วิญญาณ,จิตยงหนา....................................................เดิมตลอด
กายอย่างเดียวพร้อมไซร้.............................................เน่าสลาย

    ๓๑."อุจเฉทฯ"เจาะโลก,ชีพแน่ว.................................มรณะแล้วจะขาดสูญวาย
ไม่เกิดแหละผลกรรมหลาย..........................................ก็นิรมีจะหายหมดแฉ

    ๓๒.แล"อันตวาฯ"คิดน้อม..........................................โลกมี ขอบเขต
คิดผิดตน,โลกดี...........................................................เขตแล้
"อนันตวาฯ"พี...............................................................ตน,โลก มิสุด
เขตใหญ่โตกว้างแท้.....................................................แผ่ขยาย

    ๓๓.จิตไม่ละอายบาปครา.........................................."อหิริกาฯ"มิชังชั่วร้าย
ไม่กลัว"อโนตตัปฯ"ฉาย................................................ลุอกุศลวจี,กาย,ใจ