ทิศที่ ๑๑ การบริหารจัดการจิต : ๑๕๒.คิดเรื่องปัจจุบันดีกว่าคิดเรื่องในอดีต

วิเชียรดิลกฉันท์ ๒๕

    ๑.กาลก่อน,อนาคต.......................มิจรดและหมกมุ่น
ปัญหาเกาะจิตนิรคุณ........................ทุษะเครียดกะกาย,ใจ

    ๒.เรื่องราวอดีตชัด........................บริพัตรมิเปลี่ยนได้
กาลหน้าก็ยังจิระสมัย.......................ขณะนี้เหมาะทำพลัน

    ๓.นึกถึงอดีตเปลือง.......................ก็จะเคืองและแค้นดั้น
กาลหน้าพะวงหทยะฝัน.....................เพราะจะคิดสิล่วงหน้า

    ๔.นึกคิด ณ ครานี้..........................วรชี้มิเครียดหนา
ชนควรเจริญสติทกล้า.......................พหุรู้ประเสริฐเผย

    ๕.รู้ปัจจุบันฉาย.............................ทุขะคลายเจาะสุขเอย
เบิกบานสราญลุปิติเชย......................หฤทัยจะผ่องใส ฯ|ะ
 
แสงประภัสสร

ที่มา: จากหนังสือ ทิศที่ ๑๑ บทที่ ๑๕๒ หน้า ๑๕๙ ของ หลวงพ่อชุมพล พลปญฺโญ

ทิศที่ ๑๑ การบริหารจัดการจิต : ๑๕๑.อย่าปล่อยให้จิตแปดเปื้อน

จปลาวัตรฉันท์ ๑๖

    ๑.มิควรต้องเป็นอริกะคน..................................ทุระพาลชน
เจาะสร้างศัตรู
    ๒.เพราะชั่วย่อมสร้างพหุริปู..............................เหมาะนิสัยอยู่
เสมอเลยนา
    ๓.มิควรนำตนลุอปิครา.....................................ลิประโยชน์พา
จะเกิดโทษเผย
    ๔.ผิความชั่วร้ายมิปะทะเลย..............................มนะเราเสย
ลุขัดข้องแล
    ๕.ฉลาดจงมั่นหทยะแฉ.....................................กรุณาแผ่
มิฆาตใครหนา
    ๖.ณ โลกเรื่องร้ายก็มหึมา..................................มิมุลามฝ่า
หทัยเราไข
    ๗.พะพานคนชั่วมนะตริไว..................................ลุอุเบกฯใส
ฤทัยเฉยนา
    ๘.มุมั่นจิตเหมือนกะพสุธา..................................ผิวะคนมา
เตะทิ้งสิ่งของ
    ๙.สิดีหรือเลว"กษิดิ"ครอง..................................ฐิติมั่นผอง
เจาะไม่หวั่นไหว
    ๑๐.มุทำจิตแน่วธุวะคระไล.................................กวะโลกไซร้
ซิแปดเปื้อนแฉ
    ๑๑.มิควรปล่อยให้หทยะแด...............................มิสะอาดแล
จะเป็นโทษหนา ฯ|ะ

แสงประภัสสร

ที่มา: จากหนังสือ ทิศที่ ๑๑ บทที่ ๑๕๑ หน้า ๑๕๓ ของ หลวงพ่อชุมพล พลปญฺโญ

(ต่อหน้า ๗/๗) ประมวลธรรม : ๖๙.เสขปฏิปทาสูตร

-> ส่วนสัตว์เหล่านี้ประกอบด้วยกายสุจริต วจีสุจริต มโนสุจริต ไม่ติเตียนพระอริยเจ้า เป็นสัมมาทิฏฐิ ยึดถือการกระทําด้วยอํานาจสัมมาทิฏฐิ เบื้องหน้าแต่ตายเพราะกายแตก เขาย่อมเข้าถึงสุคติ โลกสวรรค์ ดังนี้
-> เธอย่อมเห็นหมู่สัตว์กําลังจุติ กําลังอุปบัติ เลว ประณีต มีผิวพรรณดี มีผิวพรรณทราม ได้ดี ตกยาก ด้วยทิพยจักษุอันบริสุทธิ์ ล่วงจักษุของมนุษย์ ย่อมรู้ชัดซึ่งหมู่สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรม ด้วยประการฉะนี้ นี้ก็เป็นวิชชาของเธอประการหนึ่ง
-> แม้ข้อที่อริยสาวกทําให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ซึ่งปัญญาวิมุตติ อันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไป ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง ในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ นี้ก็เป็นวิชชาของเธอประการหนึ่ง
คาถาสนังกุมารพรหม = เป็นผู้กล่าวคาถาสรรเสริญพระพุทธเจ้าว่าเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในโลก ทั้งในหมู่เทวดาและมนุษย์
-> ดูก่อนมหานาม อริยสาวกนี้ บัณฑิตสรรเสริญว่า เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยวิชชาแม้เพราะเหตุนี้; เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยจรณะแม้เพราะเหตุนี้; เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะแม้เพราะเหตุนี้; แม้สนังกุมารพรหมก็ได้กล่าวคาถาไว้ว่า
~ วิชชา = ความรู้แจ้ง, ความรู้วิเศษ; มีวิชชา ๓ วิชชา ๘ ดังนี้
>วิชชา ๓ คือ (๑) ปุพเพนิวาสานุสติญาณ - ความรู้ที่ระลึกชาติได้ (๒) จุตูปปาตญาณ - ความรู้จุติและอุปบัติของสัตว์ทั้งหลาย (๓) อาสวักขยญาณ - ความรู้ที่ทำอาสวะให้สิ้น
>วิชชา ๘ คือ
(๑) วิปัสสนาญาณ - ญาณในวิปัสสนา (๒) มโนมยิทธิ - ฤทธิ์ทางใจ (๓) อิทธิวิธิ - แสดงฤทธิ์ได้ต่างๆ (๔) ทิพพโสต - หูทิพย์ (๕) เจโตปริยญาณ - รู้จักกำหนดใจผู้อื่นได้ (๖) ปุพเพนิวาสานุสติ (๗) ทิพพจักขุ - ตาทิพย์ (= จุตูปปาตญาณ) (๘) อาสวักขยญาณ
~ จรณะ = ความประพฤติ, ปฏิปทา, ข้อปฏิบัติอันเป็นทางบรรลุวิชชา หรือนิพพาน มี ๑๕ คือ
(๑) สีลสัมปทา = ความถึงพร้อมด้วยศีล คือ ประพฤติถูกต้องดีงาม สำรวมในพระปาติโมกข์ มีมารยาทเรียบร้อย ประพฤติเคร่งครัดในสิกขาบททั้งหลาย
(๒) อปัณณกปฏิปทา ๓ = ข้อปฏิบัติที่ไม่ผิด, ปฏิปทาที่เป็นส่วนแก่นสารเนื้อแท้ ซึ่งจะนำผู้ปฏิบัติให้ถึงความเจริญงอกงามในธรรม เป็นผู้ดำเนินอยู่ในแนวทางแห่งความปลอดพ้นจากทุกข์อย่างแน่นอนไม่ผิดพลาด ได้แก่
(๒.๑) อินทรียสังวร - การสำรวมอินทรีย์ คือระวังไม่ให้บาปอกุศลธรรมครอบงำใจ เมื่อรับรู้อารมณ์ด้วยอินทรีย์ทั้ง ๖
(๒.๒) โภชเนมัตตัญญุตา - ความรู้จักประมาณในการบริโภค คือรู้จักพิจารณารับประทานอาหาร เพื่อหล่อเลี้ยงร่างกายใช้ทำกิจให้ชีวิตผาสุก มิใช่เพื่อสนุกสนานมัวเมา
(๒.๓) ชาคริยานุโยค - การหมั่นประกอบความตื่น ไม่เห็นแก่นอน คือขยันหมั่นเพียร ตื่นตัวอยู่เป็นนิตย์ ชำระจิตมิให้มีนิวรณ์ พร้อมเสมอทุกเวลาที่จะปฏิบัติกิจให้ก้าวหน้าต่อไป
(๓) สัปปุริสธรรม ๗
(๔) ฌาน ๔
~ ผู้ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ = พระพุทธเจ้าจึงถึงพร้อมด้วยคุณ ที่เรียกว่า วิชชา และ จรณะ คือ วิชชาที่เป็นปัญญาสูงสุด และ จรณะ คือ การเจริญฌาน จนสามารถแสดงฤทธิ์ได้ ไม่มีใครที่จะเปรียบเหนือกว่าพระองค์ เพราะคุณความดีที่ได้อบรมมานับชาติไม่ถ้วนทำให้พระชาติสุดท้าย ก็ถึงพร้อมด้วยความสามารถต่างๆ สูงสุด ตามเหตุที่ได้สะสมมา
-> ในชุมชนที่ยังรังเกียจกันด้วยโคตร กษัตริย์เป็นผู้ประเสริฐสุด ในหมู่เทวดาและมนุษย์; ท่านผู้ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะเป็นผู้ประเสริฐสุด
-> ดูก่อนมหานาม คาถานั้น สนังกุมารพรหมขับดีแล้ว มิใช่ขับชั่ว; กล่าวดีแล้ว มิใช่กล่าวชั่ว; ประกอบด้วยประโยชน์ มิใช่ไม่ประกอบด้วยประโยชน์; พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุมัติแล้ว
-> ลําดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จลุกขึ้นแล้ว ตรัสกะท่านพระอานนท์ว่า สาธุๆ อานนท์ เธอได้กล่าวเสขปฏิปทาแก่พวกเจ้าศากยะเมืองกบิลพัสดุ์ดีแล
-> ท่านพระอานนท์ได้กล่าวภาษิตนี้จบลงแล้ว พระศาสดาทรงยินดี พวกเจ้าศากยะเมืองกบิลพัสดุ์ ชื่นชมยินดีภาษิตของท่านพระอานนท์ ดังนี้แล
จบเสขปฏิปทาสูตรที่ ๓