ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม โดย คนเรียนไพร

คืนนรก

     คิดให้ดี โลกนี้ แสนประหลาด
ต่างเชื้อชาติ ความเชื่อ เข้าเถือหนัง
สร้างความทุกข์ ทั่วโลกา ประเดประดัง
ไม่หยุดยั้ง กระจายตัว ทั่วโลกา
     เดนมนุษย์  อุบาทว์ สร้างสงคราม
โลกประณาม หยามว่าชั่ว ตัวปัญหา
ทำลายล้าง ทรัพยากร อ่อนอุรา
เมื่อใดฟ้า จักลงทัณฑ์ ให้บรรลัย
     ให้แผ่นดิน สูบลง อเวจี
อัศนี ให้ด่าวดิ้น สิ้นสงสัย
ชลธาร เข้าล้างผลาญ จนขาดใจ
ทุกข์โรคภัย กระหน่ำ ทั้งวันคืน
     โลกจักได้ พานพบ สันติสุข
กลียุค สิ้นไป ไร้ขัดขืน
โดนัลด์ทรัมป์ แสนระยำ ทนกล้ำกลืน
ขอส่งคืน ขุมนรก อเวจี 

คนเรียนไพร
๙ มีนาคม ๒๕๖๙

(ต่อหน้า ๑๖/๑๖) อภิธรรมปิฎก :
๑๘.วิภังค์ : มรรควิภังค์

ปิฏฐิทุกวิสัชนา
(๑) องค์มรรค ๘ ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค และมรรคเบื้องบน ๓ (๒) องค์มรรค ๘ ไม่มีเหตุต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค และมรรคเบื้องบน ๓ (๓) สัมมาสังกัปปะ (ดำริชอบ)ไม่มีวิตก (๔) องค์มรรค ๗ ที่มีวิตกก็มี; ที่ไม่มีวิตกก็มี (๕) สัมมาสังกัปปะ มีวิจาร (๖) องค์มรรค ๗ ที่มีวิจารก็มี; ที่ไม่มีวิจารก็มี (๗) สัมมาสังกัปปะ มีปีติ (๘) องค์มรรค ๗ ที่มีปีติก็มี; ที่ไม่มีปีติก็มี (๙) สัมมาสังกัปปะ สหรคตด้วยปีติ (๑๐) องค์มรรค ๗ ที่สหรคตด้วยปีติก็มี; ที่ไม่สหรคตด้วยปีติก็มี (๑๑) สัมมาสังกัปปะ สหรคตด้วยสุข (๑๒) องค์มรรค ๗ ที่สหรคตด้วยสุขก็มี; ที่ไม่สหรคตด้วยสุขก็มี (๑๓) สัมมาสังกัปปะไม่สหรคตด้วยอุเบกขา (๑๔) องค์มรรค ๗ ที่สหรคตด้วยอุเบกขาก็มี; ที่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขาก็มี (๑๕) องค์มรรค ๘ ไม่เป็นกามาวจร
~ โลกิยธรรม = คือธรรมะในระดับที่ยังเกี่ยวข้องกับทางโลก เช่น โลกิยปัญญา คือปัญญาที่ใช้แก้ปัญหาทางโลก; หรือ โลกิยฌาน คือสมาธิที่ยังไม่ประกอบด้วยองค์แห่งการหลุดพ้น; สิ่งที่ยังเวียนว่ายในภพสามยังถูกครอบงำด้วยกิเลสเช่น ปุถุชน, บุญบาป, ฌานสมาบัติทั่วไป
~ ภพ ๓ = ได้แก่ กามาวจร - ผู้ยังท่องในกามคุณ ๕; รูปาวจร - พรหมมีรูป ท่องใน รูปภพ; อรูปาวจร - พรหมไม่มีรูป ท่องในอรูปภพ
~ โลกุตระ = ความหมายตรงกันข้าม กับโลกิยะ คือ "เหนือโลก" หรือ "พ้นโลก" เป็นสภาวะของอริยบุคคลผู้บรรลุมรรค ผล นิพพานแล้ว; สิ่งที่พ้นจากภพสาม; พ้นจากอำนาจกิเลส เช่น พระอริยบุคคล, มรรค, ผล, นิพพาน
(๑๖) องค์มรรค ๘ ไม่เป็นรูปาวจร (๑๗) องค์มรรค ๘ ไม่เป็นอรูปาวจร
(๑๘) องค์มรรค ๘ ไม่นับเนื่องในวัฏฏทุกข์
~ วิวัฏฏ์, วิวัฏฏะ = ปราศจากวัฏฏะ, ภาวะพ้นวัฏฏะ ได้แก่ นิพพาน
~ วัฏฏะ ๓ หรือ ไตรวัฏฏ์ (วน, วงเวียน) = องค์ประกอบที่หมุนเวียนต่อเนื่องกันของภวจักร หรือสังสารจักร แบ่ง ๓ ได้แก่
(๑๘.๑) กิเลสวัฏฏ์ = วงจรกิเลส ประกอบด้วยอวิชชา ตัณหา และอุปาทาน (๑๘.๒) กรรมวัฏฏ์ = วงจรกรรม ประกอบด้วยสังขารและกรรมภพ (๑๘.๓) วิปากวัฏฏ์ = วงจรวิบาก ประกอบด้วย วิญญาณ นามรูป สฬายตนะ ผัสสะ เวทนา ซึ่งแสดงออกในรูปปรากฏที่เรียกว่า อุปปัตติภพ ชาติ ชรา มรณะ เป็นต้น
สามอย่างนี้ ประกอบเข้าเป็นวงจรใหญ่แห่งปัจจยาการ เรียกว่า ภวจักร หรือ สังสารจักร ตามหลักปฏิจจสมุปบาท
(๑๙) องค์มรรค ๘ ที่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์ก็มี; ที่ไม่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์ก็มี (๒๐) องค์มรรค ๘ ที่ให้ผลแน่นอนก็มี; ที่ให้ผลไม่แน่นอนก็มี (๒๑) องค์มรรค ๘ ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่า (๒๒) องค์มรรค ๘ ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้
ปัญหาปุจฉกะ จบ
มัคควิภังค์ จบบริบูรณ์

 

ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม โดย คนเรียนไพร

ระยำชน

     อเวจี เดนนรก ส่งมาเกิด
โลกที่เคย เลอเลิศ กลับหวั่นไหว
ศานติชน ต้องกลับ ร้าวรานใจ
หลงเหลือไว้ ความทุกข์ร้อน อ่อนระอา
     เที่ยวรุกราน ล้างผลาญ พาลผู้อื่น
ทุกวันคืน ทุรจิต คิดกังขา
หวังโกยกอบ สร้างเดือดร้อน นองน้ำตา
ทั่วโลกา สาบส่ง ลงโลกันต์
     ไร้จรรยา จริยะ แห่งมนุษย์
บริสุทธิ์ ชั่วช้า ทรามมหันต์
ทั้งลูกเล็ก เด็กแดง ทุกข์ครามครัน
รอถึงวัน  นรกเพรียก เรียกกลับคืน
     สร้างเดือดร้อน สงคราม ในยามนี้
ทุกชีวี เปี่ยมทุกข์ สุขขัดขืน
มนุษยธรรม เลิศล้ำ อย่างยั่งยืน
ไม่อาจฝืน อเมริกัน ระยำชน

คนเรียนไพร
๘ มีนาคม ๒๕๖๙

 

ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม โดย คนเรียนไพร

อันธพาล

     อเวจี เพลิงโลกันต์ พลันบังเกิด
นรกเปิด เพราะสงคราม ตามหลอกหลอน
สันติภาพ สันติสุข ถูกสั่นคลอน
ชาวประชา ม้วยมร มรณัง
     เพราะคาดหวัง แย่งชิง ครอบครองทรัพย์
จิตใจอับ คับแคบ แต่หนหลัง
กรีฑาทัพ เข้ารุกราน ด้วยกำลัง
สุดยับยั้ง ความพินาศ ปราศไป
     ไร้กฎเกณฑ์ เดนมนุษย์ สุดบรรยาย
ดูคลับคล้าย หมู่มาร กาลสมัย
จัญไรชน แห่งโลกา พาบรรลัย
ความเลวร้าย ยิ่งใหญ่ ในสากล
     อีกเมื่อไร กฎแห่งกรรม ทำหน้าที่
อเวจี เปิดทวาร ประสานผล
โลกจักคืน ความสุข สมกมล
อัปรีย์ชน อันธพาล หยุดผลาญใคร

คนเรียนไพร
๗ มีนาคม ๒๕๖๙

(ต่อหน้า ๑๕/๑๖) อภิธรรมปิฎก :
๑๘.วิภังค์ : มรรควิภังค์

(๒) องค์มรรค ๘ ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ (๓) องค์มรรค ๘ วิปปยุตจากอาสวะ; กล่าวไม่ได้ว่า เป็นอาสวะและเป็นอารมณ์ของอาสวะ ; หรือเป็นอารมณ์ของอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะ (๔) องค์มรรค ๘ กล่าวไม่ได้ว่า เป็นอาสวะและสัมปยุตด้วยอาสวะ; หรือสัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะ (๕) องค์มรรค ๘ วิปปยุตจากอาสวะ (๖) องค์มรรค ๘ ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ
(๗) องค์มรรค ๘ ไม่เป็นสังโยชน์ ฯลฯ; ไม่เป็นคันถะ ฯลฯ; ไม่เป็นโอฆะ ฯลฯ; ไม่เป็นโยคะ ฯลฯ; ไม่เป็นนิวรณ์ ฯลฯ; ไม่เป็นปรามาส ฯลฯ
(๗.๑)ไม่เป็นสังโยชน์: ไม่ใช่กิเลสเครื่องผูกมัดสัตว์ (๗.๒) ไม่เป็นคันถะ: ไม่ใช่กิเลสเครื่องร้อยรัด (๗.๓) ไม่เป็นโอฆะ: ไม่ใช่กิเลสอันเป็นห้วงน้ำ (๗.๔) ไม่เป็นโยคะ: ไม่ใช่กิเลสอันผูกประกอบสัตว์ไว้ (๗.๕) ไม่เป็นนิวรณ์: ไม่ใช่กิเลสเครื่องกั้นความดี (๗.๖) ไม่เป็นปรามาส: ไม่ใช่กิเลสที่ยึดถือผิด
~ สถานะ: เป็นเจตสิก สัมปยุตด้วยจิต เป็นไปตามจิต มีจิตเป็นสมุฏฐาน
มหันตรทุกาทิวิสัชนา
(๑) องค์มรรค ๘ รับรู้อารมณ์ได้ (๒) องค์มรรค ๘ ไม่เป็นจิต (๓) องค์มรรค ๘ เป็นเจตสิก
~ เจตสิกทำหน้าที่ในการปรุงแต่งจิต
~ อฏฺฐางฺคิกมคฺค = หนทางอันประกอบด้วยองค์ ๘ หมายถึง เจตสิก ๘ ดวง ที่เกิดพร้อมกับมรรคจิต ทำกิจปหาณอนุสัยกิเลสเป็นสมุจเฉท
~ มรรคมีองค์ ๘ เป็นมัชฌิมาปฏิปทา เป็นข้อปฏิบัติที่เป็นสายกลาง ซึ่งเป็นหนทางทางเดียวที่เป็นเหตุของการดับทุกข์ ทำให้ประจักษ์แจ้งพระนิพพาน อันเป็นที่สิ้นไปของกิเลสตัณหา องค์ของมรรค ๘ ได้แก่
(๓.๑) สัมมาทิฏฐิ - ความเห็นชอบ คือ ปัญญาเจตสิก ละมิจฉาทิฏฐิ
~ มิจฉาทิฏฐิ = คือ ๑ ใน ๑๐ ของ มิจฉัตตะ ความเป็นผิด, ภาวะที่ผิดมี ๑๐ อย่าง คือ (๓.๑.๑) มิจฉาทิฏฐิ (๓.๑.๒) มิจฉาสังกัปปะ (๓.๑.๓) มิจฉาวาจา (๓.๑.๔) มิจฉากัมมันตะ (๓.๑.๕) มิจฉาอาชีวะ (๓.๑.๖) มิจฉาวายามะ (๓.๑.๗) มิจฉาสติ (๓.๑.๘) มิจฉาสมาธิ (๓.๑.๙) มิจฉาญาณ (๓.๑.๑๐) มิจฉาวิมุตติ
 (๓.๒) สัมมาสังกัปปะ - ความดำริชอบ คือ วิตกเจตสิก ละมิจฉาสังกัปปะ (๓.๓) สัมมาวาจา - วาจาชอบ คือ สัมมาวาจาเจตสิก ละมิจฉาวาจา
~ มิจฉาวาจา = คือ วจีทุจริต ประพฤติชั่วด้วยวาจามี ๔ อย่างคือ มุสาวาท - พูดเท็จ; ปิสุณาวาจา - พูดส่อเสียด; ผรุสวาจา - พูดคำหยาบ; สัมผัปปลาปะ - พูดเพ้อเจ้อ;
 (๓.๔) สัมมากัมมันตะ - การงานชอบ คือ สัมมากัมมันตเจตสิก ละมิจฉากัมมันตะ
~ มิจฉากัมมันตะ= เป็นไฉน คือปาณาติบาต; อทินนาทานา; กาเมสุมิจฉาจาร
(๓.๕) สัมมาอาชีวะ - เลี้ยงชีพชอบ คือ สัมมาอาชีวเจตสิก ละมิจฉาอาชีวะ
~ มิจฉาอาชีวะ= คือ การโกง; การล่อลวง; การตลบตะแลง; การยอมมอบตนในทางผิด; การเอาลาภต่อลาภ
 (๓.๖) สัมมาวายามะ - ความเพียรชอบ คือ วิริยเจตสิก ละมิจฉาวายามะ
~ มิจฉาวายามะ = พยายามผิด ได้แก่ พยายามทำบาป; พยายามทำอกุศลที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น เป็นต้น
 (๓.๗) สัมมาสติ - ความระลึกชอบ คือ สติเจตสิก ละมิจฉาสติ
~ มิจฉาสติ = ระลึกผิด เพียรผิด เช่น เพียรไปในทางอกุศล คิดว่าการนั่งๆ ยืนนานๆ หรือการจดจ้องจะทำให้สติเกิด
 (๓.๘) สัมมาสมาธิ - ความตั้งมั่นชอบ คือ เอกัคคตาเจตสิก ละมิจฉาสมาธิ
~ เอกัคคตาเจตสิก = เจตสิกที่ตั้งมั่นในอารมณ์ ไม่ว่าจิตเกิดขึ้นรู้อารมณ์ใด เอกัคคตาเจตสิกก็ตั้งมั่นในอารมณ์นั้น แต่เอกัคคตาเจตสิกที่เกิดกับอกุศลจิต ไม่มีกำลังตั้งมั่นคงในอารมณ์เท่ากับเอกัคคตาเจตสิกที่เกิดกับกุศลจิต
 ~ มิจฉาสมาธิ = สภาพธรรมที่ตั้งมั่นผิด เกิดร่วมกับอกุศลจิต ขณะที่อกุศลจิตเกิดจะเป็นสิ่งที่ถูกต้องดีงามไม่ได้ ก็ต้องเป็นสภาพธรรมที่ไม่ดี
(๔) องค์มรรค ๘ สัมปยุตด้วยจิต
~ จิตที่สัมปยุตต์ด้วยองค์มรรค =   โลกุตรกุศลจิต ซึ่งมีเจตสิกที่เป็นองค์มรรค ๘ ทำกิจปหาณกิเลส มี มรรคจิต ๔ ดวง คือ
(๔.๑) โสดาปัตติมรรคจิต (๔.๒) สกทาคามิมรรคจิต (๔.๓) อนาคามิมรรคจิต (๔.๔) อรหัตตมรรคจิต
(๕) องค์มรรค ๘ ระคนกับจิต (๖) องค์มรรค ๘ มีจิตเป็นสมุฏฐาน (๗) องค์มรรค ๘ เกิดพร้อมกับจิต (๘) องค์มรรค ๘ เป็นไปตามจิต (๙ ) องค์มรรค ๘ ระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐาน (๑๐) องค์มรรค ๘ ระคนกับจิต; มีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิต (๑๑) องค์มรรค ๘ ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิต (๑๒) องค์มรรค ๘ เป็นภายนอก (๑๓) องค์มรรค ๘ ไม่เป็นอุปาทายรูป (๑๔) องค์มรรค ๘ กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือ (๑๕) องค์มรรค ๘ ไม่เป็นอุปาทาน ฯลฯ; ไม่เป็นกิเลส ฯลฯ