(ต่อหน้า ๕/๗) ประมวลธรรม : ๖๕.พรหมนิมันตนิกสูตร

(๒) สมณพราหมณ์พวกก่อนท่านได้มีแล้วในโลก อายุของท่านทั้งสิ้นมีประมาณเท่าใด; กรรมที่ทำด้วยตบะของสมณพราหมณ์เหล่านั้นก็มีประมาณเท่านั้น; สมณพราหมณ์เหล่านั้น จะพึงรู้การสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นซึ่งมีว่า ‘การสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นมี’ หรือจะพึงรู้การสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นซึ่งไม่มีว่า ‘การสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นไม่มี’
(๓) เพราะเหตุนั้นเราจึงกล่าวกับท่านอย่างนี้ว่า ‘ท่านจักไม่เห็นการสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นเลย แม้ว่าท่านจักเป็นผู้มีความลำบากและความคับแค้นใจก็ตาม
(๔) ภิกษุถ้าท่านจักกลืนกินแผ่นดิน ท่านก็จักชื่อว่าเป็นผู้นอนใกล้เรา นอนในที่อยู่ของเรา
เราพึงทำได้ตามประสงค์ เราพึงห้ามได้ ถ้าท่านกลืนกินน้ำ ... ถ้าท่านกลืนกินไฟ ...ถ้าท่านกลืนกินลม ... ถ้าท่านกลืนกินเหล่าสัตว์ ... ถ้าท่านกลืนกินเทวดา ... ถ้าท่านกลืนกินปชาบดี ... ถ้าท่านกลืนกินพรหม ท่านก็จักชื่อว่าเป็นผู้นอนใกล้เรา นอนในที่อยู่ของเรา เราพึงทำได้ตามประสงค์ เราพึงห้ามได้’
(๕) เรากล่าวว่า ‘พรหม แม้เราก็รู้อย่างนี้ว่า ‘ถ้าเราจักกลืนกินแผ่นดิน เราก็จักชื่อว่าเป็นผู้นอนใกล้ท่าน นอนในที่อยู่ของท่าน ท่านพึงทำได้ตามประสงค์ ท่านพึงห้ามได้ และถ้าเราจักกลืนกินน้ำ ... ถ้าเราจักกลืนกินไฟ ... ถ้าเราจักกลืนกินลม ...ถ้าเราจักกลืนกินเหล่าสัตว์ ... ถ้าเราจักกลืนกินเทวดา ... ถ้าเราจักกลืนกินปชาบดี ...ถ้าเราจักกลืนกินพรหม เราก็จักชื่อว่าเป็นผู้นอนใกล้ท่าน นอนในที่อยู่ของท่าน ท่านพึงทำได้ตามประสงค์ ท่านพึงห้ามได้ ใช่แต่เท่านั้น เรารู้คติ และรู้ความรุ่งเรืองของท่านว่า ‘พกพรหมมีฤทธิ์มากอย่างนี้; พกพรหมมีอานุภาพมากอย่างนี้; พกพรหมมีศักดิ์มากอย่างนี้’
(๖) พกพรหมถามเราว่า ‘ท่านผู้นิรทุกข์ ท่านรู้คติและรู้ความรุ่งเรืองของเราว่า
->‘พกพรหมมีฤทธิ์มากอย่างนี้
-> พกพรหมมีอานุภาพมากอย่างนี้
-> พกพรหมมีศักดิ์มากอย่างนี้ได้อย่างไร’
(๗) เรากล่าวว่า ‘ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ ย่อมโคจรส่องทิศให้สว่างอยู่เท่าใด อำนาจของท่านย่อมเป็นไปใน ๑,๐๐๐ จักรวาลเท่านั้น
-> ท่านย่อมรู้จักสัตว์ที่เลวและสัตว์ที่ประณีต
-> รู้จักสัตว์ที่มีราคะและสัตว์ที่ไม่มีราคะ
-> รู้จักจักรวาลนี้และจักรวาลอื่น
-> และรู้จักการมาและการไปของสัตว์ทั้งหลาย’
-> พรหม เรารู้คติและรู้ความรุ่งเรืองของท่านอย่างนี้ว่า
- ‘พกพรหมมีฤทธิ์มากอย่างนี้ - พกพรหมมีอานุภาพมากอย่างนี้ - พกพรหมมีศักดิ์มากอย่างนี้’
(๘) พรหม หมู่พรหมอื่นมีอยู่ ท่านไม่รู้ ไม่เห็นหมู่พรหมนั้น (แต่)เรารู้เห็นหมู่พรหมนั้น
-> หมู่พรหมชื่ออาภัสสรามีอยู่ ท่านเคลื่อนแล้วจากที่ใด มาอุบัติแล้วในที่นี้ ท่านมีสติหลงลืมไปเพราะอยู่อาศัยนานนัก เพราะเหตุนั้น ท่านจึงไม่รู้ไม่เห็นหมู่พรหมนั้น (แต่)เรารู้ เห็นหมู่พรหมนั้น เรากับท่านเทียบกันไม่ได้ด้วยปัญญาอันรู้ยิ่งแม้อย่างนี้
-> ความที่เราเป็นผู้ต่ำกว่าท่านจะมีแต่ที่ไหน
-> โดยที่แท้ เราเท่านั้นเป็นผู้สูงยิ่งกว่าท่าน
หมู่พรหมชื่อสุภกิณหา มีอยู่ ...หมู่พรหมชื่อเวหัปผลา มีอยู่ ...หมู่พรหมชื่ออภิภู มีอยู่
-> ท่านไม่รู้ ไม่เห็นหมู่พรหมนั้น (แต่)เรารู้ เห็นหมู่พรหมนั้น เรากับท่านเทียบกันไม่ได้ด้วยปัญญาอันรู้ยิ่งแม้อย่างนี้ ความที่เราเป็นผู้ต่ำกว่าท่านจะมีแต่ที่ไหน โดยที่แท้เราเท่านั้นเป็นผู้สูงยิ่งกว่าท่าน
(๙) พรหมเรารู้จักดินโดยความเป็นดิน รู้จักนิพพานที่สัตว์เสวยไม่ได้
~ ที่สัตว์เสวยไม่ได้ = หมายถึงที่สัตว์ครอบครองไม่ได้ บรรลุไม่ได้โดยความที่ดินเป็นดิน
-> โดยความที่ดินเป็นดิน แล้วไม่เป็นดิน
~ แล้วไม่เป็นดิน = หมายถึงไม่ยึดถือดินด้วยอำนาจตัณหา ทิฏฐิ และมานะ
-> ไม่ได้มีแล้วในดิน; ไม่ได้มีแล้วจากดิน; ไม่ได้มีแล้วว่าดินเป็นของเรา; ไม่ได้กล่าวเฉพาะดิน เราเทียบไม่ได้กับท่านด้วยปัญญาอันรู้ยิ่งแม้อย่างนี้ ความที่เราเป็นผู้ต่ำกว่าท่านจะมีแต่ที่ไหน โดยที่แท้ เราเท่านั้นเป็นผู้สูงยิ่งกว่าท่าน เรารู้จักน้ำ ... เรารู้จักไฟ ... เรารู้จักลม ... เรารู้จักเหล่าสัตว์ ... เรารู้จักเทวดา ... เรารู้จักปชาบดี ... เรารู้จักพรหม ... เรารู้จักอาภัสสรพรหม ...เรารู้จักสุภกิณหพรหม ... เรารู้จักเวหัปผลพรหม ... เรารู้จักอภิภูพรหม

 

ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม โดย คนเรียนไพร

Blowing in the Wind

     เย็นสายลม พัดผ่าน ในยามเช้า
หลากหลายสิ่ง รุมเร้า เศร้าจางหาย
ลมปะทะ ลดไอร้อน ช่วยผ่อนคลาย
ทั้งใจกาย แต่งเติม เสริมพลา
     สัจธรรม เรียนรู้ จากสายลม
สิ่งขื่นขม เจือจาง ห่างปัญหา
ด้วยลมเย็น ฉ่ำชื้น ชื่นอุรา
พระพายพา ร้อนรน พ้นชีวัน
     เหนืออื่นใด ทุกข์ใจ ได้เยียวยา
หลายปัญหา ผ่อนคลาย ไร้โศกศัลย์
พบสุขศรี เปี่ยมฤดี ทุกคืนวัน
กาลอนันต์ เพราะเย็นลม ชมชื่นใจ
     ในชีวิต แต่ละวัน ที่ผันผ่าน
หลายเหตุการณ์ ชื่นบาน สมาสัย
เพราะเรียนรู้ ดูแล รักษาไทย
ให้ก้าวหน้า ยิ่งใหญ่ ในสายลม

คนเรียนไพร
๑๘ มกราคม ๒๕๖๙

 

ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม โดย คนเรียนไพร

ไพรสังขาร

     ความทรงจำ ครั้งหนึ่ง ตราตรึงนัก
แจ้งประจัก ฝังใจ ไม่เลือนหาย
แต่ครั้งยัง สุขสดใส สบายกาย
ไร้แหนงหน่าย ชีวิต จิตพร่างพรม
     เที่ยวเร่ไป ในพนา กลางป่าใหญ่
ผืนพงไพร ดั่งเคหา พาสุขสม
ทั้งที่ลุ่ม ที่ดอน ล้วนชื่นชม
ไร้ทุกข์ตรม ขมขื่น ร่มรื่นใจ
     วันเวลา ล่วงผ่าน นานนับปี
ธรรมชาติ วิถี ตามสมัย
สารรูป สังขาร ล้วนเปลี่ยนไป
ทั้งกายใจ เข้าสู่ วัยชรา
     ประสบการณ์ สั่งสม มาเนิ่นนาน
คงถึงกาล ถ่ายทอดไว้ ไพรรักษา
เพื่อส่งให้ คนรุ่นใหม่ ใช้นำพา
ดุจตำรา แข็งแกร่ง แห่งตำนาน

คนเรียนไพร
๑๗ มกราคม ๒๕๖๙

(ต่อหน้า ๔/๗) ประมวลธรรม : ๖๕.พรหมนิมันตนิกสูตร

(๒ ) ครั้งนั้น เรารู้ความคิดคำนึงของพกพรหมด้วยใจแล้ว จึงอันตรธานจากโคนต้นสาละใหญ่ในสุภควันใกล้เมืองอุกกัฏฐา ไปปรากฏในพรหมโลกนั้น เปรียบเหมือนคนแข็งแรงเหยียดแขนออก หรือคู้แขนเข้าฉะนั้น
(๓) พกพรหมได้เห็นเราผู้มาแต่ไกล แล้วได้กล่าวกับเราว่า ‘ท่านผู้นิรทุกข์ เชิญเสด็จมาเถิด ขอรับ ท่านได้พูดว่า ‘จะมาที่นี้นานมาแล้ว ท่านผู้นิรทุกข์ พรหมสถานนี้ เที่ยง ยั่งยืน มั่นคง แข็งแรง มีความไม่เคลื่อนไปเป็นธรรมดา พรหมสถานนี้ ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติ ก็แลการสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่ง นอกจากพรหมสถานนี้ไม่มี
~ พรหมสถาน = คือ พกพรหมมีความเห็นว่า พรหมสถานพร้อมทั้งร่างกายเป็นภาวะที่เที่ยง
~ พกพรหม ( พะ-กะ-พฺรม ) = คือ ชื่อของมหาพรหมตนหนึ่งในพระพุทธศาสนาที่มีความเชื่อว่าตนเป็นอมตะและเป็นผู้สร้างโลก แต่แท้จริงแล้วมี มิจฉาทิฐิ (ความเห็นผิด) ในเรื่องไตรลักษณ์ (อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา) จนพระพุทธเจ้าต้องแสดงฤทธิ์ปราบปรามและแสดงธรรมให้จน ท้าวพกพรหม บรรลุโสดาบัน
[ข] มารเข้าสิงกายพรหม
(๑) พระพุทธเจ้าทรงเล่า = ภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้น มารใจบาปเข้าสิงกายพรหมปาริสัชชะผู้หนึ่ง
(๒) แล้วกล่าวกับเราว่า ‘ภิกษุ อย่ารุกรานพกพรหมนี้เลย เพราะว่าพรหมผู้นี้เป็นมหาพรหม เป็นใหญ่ คณะพรหมฝ่าฝืนไม่ได้ โดยที่แท้เป็นผู้รู้ทั่วไป ยังสรรพสัตว์ให้เป็นไปในอำนาจ เป็นอิสระ เป็นผู้สร้างโลก นิรมิตโลก เป็นผู้ประเสริฐ เป็นผู้แต่งสัตว์ เป็นผู้ใช้อำนาจ เป็นบิดาของเหล่าสัตว์ที่เกิดแล้วและที่กำลังจะเกิด
(๓) สมณพราหมณ์พวกก่อนท่าน เป็นผู้ติเตียนดิน เกลียดดิน; เป็นผู้ติเตียนน้ำ เกลียดน้ำ; เป็นผู้ติเตียนไฟ เกลียดไฟ; เป็นผู้ติเตียนลม เกลียดลม; เป็นผู้ติเตียนสัตว์ เกลียดสัตว์; เป็นผู้ติเตียนเทวดา เกลียดเทวดา; เป็นผู้ติเตียนปชาบดี เกลียดปชาบดี; เป็นผู้ติเตียนพรหม เกลียดพรหมในโลก; หลังจากตายแล้ว สมณพราหมณ์เหล่านั้นจะไปเกิดในพวกที่เลว
(๔) ส่วนสมณพราหมณ์พวกก่อนท่าน เป็นผู้สรรเสริญดิน ชมเชยดิน; เป็นผู้สรรเสริญน้ำ ชมเชยน้ำ; เป็นผู้สรรเสริญไฟ ชมเชยไฟ; เป็นผู้สรรเสริญลม ชมเชยลม; เป็นผู้สรรเสริญสัตว์ ชมเชยสัตว์; เป็นผู้สรรเสริญเทวดา ชมเชยเทวดา; เป็นผู้สรรเสริญปชาบดี ชมเชยปชาบดี; เป็นผู้สรรเสริญพรหม ชมเชยพรหม; หลังจากตายแล้ว สมณพราหมณ์เหล่านั้น จะไปเกิดในพวกที่ดี
(๕) เพราะเหตุนั้น เราจึงบอกกับท่านว่า ‘ท่านผู้นิรทุกข์ เชิญเถิด ท่านจงทำตามคำที่พรหมบอกแก่ท่านเท่านั้น ท่านจงอย่าฝ่าฝืนคำของพรหมเลย ถ้าท่านจักฝ่าฝืนคำของพรหม โทษจักมีแก่ท่าน เปรียบเหมือนบุรุษเอาท่อนไม้ไล่ตีสิริที่มาหา หรือเปรียบเหมือนบุรุษผู้ตกเหวลึก ชักมือ และเท้าให้ห่างแผ่นดินเสีย
ฉะนั้น ท่านผู้นิรทุกข์ เชิญเถิด ท่านจงทำตามคำที่พรหมบอกแก่ท่านเท่านั้น ท่านจงอย่าฝ่าฝืนคำของพรหมเลย ภิกษุ ท่านเห็นพรหมบริษัทประชุมกันแล้วมิใช่หรือ’ มารใจบาปเปรียบเรากับพรหมบริษัทนี้ ดังนี้แล
(๖) ภิกษุทั้งหลาย เมื่อมารกล่าวอย่างนี้แล้ว เราได้กล่าวกับมารผู้ใจบาปนั้นว่า
‘มารผู้ใจบาป เรารู้จักท่าน ท่านอย่าเข้าใจว่า ‘พระสมณะไม่รู้จักเรา’ ท่านเป็นมาร, พรหมก็ดี พรหมบริษัทก็ดี, พรหมปาริสัชชะก็ดี, ทั้งหมดนั้นอยู่ในมือของท่าน ตกอยู่ในอำนาจของท่าน และท่านก็มีความดำริว่า ‘แม้พระสมณะก็ต้องอยู่ในมือของเรา ต้องอยู่ในอำนาจของเรา’ แต่ว่า เราไม่ได้อยู่ในมือของท่าน ไม่ได้ตกอยู่ในอำนาจของท่านเลย’
~ พรหมปาริสัชชะ = คือ รูปพรหมชั้นต่ำสุดใน ๑๖ ชั้น ดังนี้
๑) พรหมปาริสัชชา - พวกบริษัทบริวารมหาพรหม ๒) พรหมปุโรหิตา - พวกปุโรหิตมหาพรหม ๓) มหาพรหมา - พวกท้าวมหาพรหม ๔) ปริตตาภา - พวกมีรัศมีน้อย ๕) อัปปมาณาภา - พวกมีรัศมีประมาณไม่ได้ ๖) อาภัสสรา - พวกมีรัศมีสุกปลั่งซ่านไป ๗) ปริตตสุภา - พวกมีลำรัศมีงามน้อย ๘) อัปปมาณสุภา - พวกมีลำรัศมีงามประมาณมิได้ ๙) สุภกิณหา - พวกมีลำรัศมีงามกระจ่างจ้า ๑๐) เวหัปผลา - พวกมีผลไพบูลย์ ๑๑) อสัญญีสัตว์ - พวกสัตว์ไม่มีสัญญา ๑๒) อวิหา - เหล่าท่านผู้ไม่เสื่อมจากสมบัติของตน หรือผู้ไม่ละไปเร็ว, ผู้คงอยู่นาน ๑๓) อตัปปา - เหล่าท่านผู้ไม่ทำความเดือดร้อนแก่ใคร หรือผู้ไม่เดือดร้อนกับใคร ๑๔) สุทัสสา - เหล่าท่านผู้งดงามน่าทัศนา ๑๕) สุทัสสี - เหล่าท่านผู้มองเห็นชัดเจนดี หรือผู้มีทัศนาแจ่มชัด ๑๖) อกนิฏฐา - เหล่าท่านผู้ไม่มีความด้อยหรือเล็กน้อยกว่าใคร, ผู้สูงสุด
[ค] พกพรหมหายไปจากพระผู้มีพระภาคเจ้า
(๑) ภิกษุทั้งหลาย เมื่อเรากล่าวอย่างนี้แล้ว พกพรหมได้กล่าวว่า
->‘ท่านผู้นิรทุกข์ เรากล่าวสิ่งที่เที่ยงว่า ‘เที่ยง’
-> กล่าวสิ่งที่มั่นคงว่า ‘มั่นคง’
->กล่าวสิ่งที่ยั่งยืนว่า ‘ยั่งยืน’
-> กล่าวสิ่งที่แข็งแรงว่า ‘แข็งแรง’
-> กล่าวสิ่งที่ไม่มีความเคลื่อนเป็นธรรมดาว่า ‘ไม่มีความเคลื่อนเป็นธรรมดา’
-> ก็แลสัตว์ย่อมไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติในพรหมสถานใด
-> เรากล่าวถึงพรหมสถานนั้นว่า ‘พรหมสถานนี้ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติ และกล่าวการสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นซึ่งไม่มีว่า ‘การสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นไม่มี’