(ต่อหน้า ๓/๑๖) อภิธรรมปิฎก :
๑๘.วิภังค์ : มรรควิภังค์

    ๓๕.เริ่ม"ภาชนีย์พระอภิธรรมฯ"........................จะเจาะล้ำซิมรรควิไล
นิพพานประสงค์ลิทุขะไส....................................หิตะฌานจะช่วยผละหนา

    ๓๖.พาเจริญฌานมุ่งแล้...................................สงัด"กาม" ทิฏฐิ
สงฆ์สู่"ปฐมฌาน"นาม..........................................ล่วงแล้ว
ครบมรรคแปดเกิดตาม.......................................ทันด่วน
เจริญครบสมบูรณ์แกล้ว.....................................วัฏลี้ทุกข์ผลาญ

    ๓๗."สัมมาสิทิฏฐิ"ภวนอบ................................จะลุชอบตริถูกพะพาน
ปัญญามิหลงจะเสาะฉะฉาน................................พิระเฟ้นพระธรรมเหมาะสม

    ๓๘.คม"สัมสังกัปฯ"ชี้......................................คิดตรง
จิตแน่วอารมณ์คง..............................................แน่นแล้ว
คิดเพียงแต่กุศลทรง..........................................ไกลกิเลส
โลกุตต์ระธรรมแท้.............................................พรั่งพร้อมมรรคเจริญ

    ๓๙."สัมมาวะจา"ริวจะชอบ..............................คติตอบละเว้นเผชิญ
เหตุสี่วจีสิหินะเกริ่น............................................ทุจริตวจีมิทำ

    ๔๐.คำทุจริตสี่แล้..........................................."มุสา คำหยาบ"
"พูดเสียด,ยุยง"ครา............................................"พร่ำเพ้อ"
พูดสุจริตหนา....................................................."เพิกเท็จ" "มิเสียด"
"พูดหยาบ,มิทำ"เท้อ............................................"ไม่น้อมเหลวไหล"

    ๔๑."กัมมันตะฯ"ทำลุวตะชอบ...........................มตินอบเจาะถูกไสว
เว้นพฤติสิ"กาย,วจะ,หทัย"...................................ทุจริตมิล่วงถลำ

    ๔๒.งำกายทุจริตแล้........................................สังวร ศีลเอย
"มิฆ่า,กาเมฯ"ถอน..............................................."ลักไร้"
"ทุจริตพูดปด"ทอน............................................."เลิกหยาบ" "หลงใหล"
"ใจชั่วโลภ,ฆาต"ไซร้...........................................เกิดพร้อมมิจฉา

    ๔๓. "สัมมาอะชีวะ"ก็ริชัด.................................จะขจัดกะเหตุซินา
"มิจฉาอะชีพ"มิตบะพา........................................อกุศลลิไกลและปลอม

    ๔๔.จอมเพียรนำเรียกพร้อง..............................สัมมา-วายามะ
เพียรจิตแผดเผาหนา...........................................กิเลสไร้
วิริย์โพชฌงค์พา..................................................กุศลบ่ม
พึงเร่งกุศลไซร้....................................................หยั่งแล้ขยาย

    ๔๕.รำลึกกะ"สัมมะสติ"ตรึง...............................ตริคะนึงกุศลมิกลาย
"โพชฌงค์สตี"ธุวะมิคลาย....................................เจาะประโยชน์กิเลสมลาน

    ๔๖.พานสมาธิ์มั่นตั้ง.........................................ในหทัย
"เอกัคคตา"ไว.....................................................หนึ่งแล้
"สมาธิ์โพชฌงค์ฯ"ไกล.........................................จิตสงบ จาก"กาม"
ทำเพื่อลุธรรมแท้.................................................สู่ขั้นฌานสูง

    ๔๗.นี้มรรคสิสัตตะเจาะพระธรรม......................จะกระทำลุ"โพธิ"จูง
ธรรมเหลือก็"สัมปะฯ"จะจรูง.................................และผนวกกะสัตตะมรรค

    ๔๘.ปัก"เบญจมรรค"แท้...................................."สัมมา- ทิฏฐิ
"สังกัปปะฯคิด"หนา..............................................ถูกต้อง
"วายามะฯ"เพียรพา..............................................เดินมั่น ในฌาน
"สติสัมมาฯ"ก้อง...................................................พรั่งพร้อม"สมาธิ์"

    ๔๙.โลกุตต์ระธรรมจะลุถลำ..............................เพราะเหมาะย้ำกะเบญจะฯนา
เป็นเหตุกระทำลิทุขะหนา.....................................มละห่างซิวัฏฏะทุกข์

    ๕๐.สงฆ์รุก"กาม"สงัดแล้...................................คิดตรง ถูกนา
ถึงบ่ง"ปฐมฌาน"ประสงค์......................................เกิดช้า
องค์ฌานจุ่งมียง..................................................."วิตก วิจาร"
"ปีติอิ่มใจ"กล้า.....................................................หนึ่งแล้จิตเดียว

    ๕๑."สัมทิฏฐิฯ"ครันตริประลุตรง........................สิเจาะจงพระธรรมซืเชียว
ปัญญาสิเลิศมิมทะเจียว.......................................ริพิจารณาพระธรรม

    ๕๒.ดำริชอบกระจ่างแท้..................................."สัมมา- สังกัปปะ"
คิดใคร่ครวญธรรมนา.........................................ถูกต้อง
ปราศกิเลส,ฆาตหนา...........................................มิฆ่า มิเบียน
คิดออกจาก"กาม"คล้อง......................................รัดร้อยใจตน

(ต่อหน้า ๒/๑๖) อภิธรรมปิฎก :
๑๘.วิภังค์ : มรรควิภังค์

    ๑๗.เห็นเวทนาสติระลึก..................................พิระนึก"อภิชฌา"
กำจัดสิโลภะอนะหนา........................................มละโทมนัสซิพลัน

    ๑๘.ครันเห็นจิตพิศแล้....................................คิดแล
จิตโกรธ,หลงมัวแฉ............................................จิตฟุ้ง
เห็นเกิด-ดับจริงแปร..........................................หาเที่ยง
มิยึดติดมัวคลุ้ง..................................................เกิดแล้วทรามลง

    ๑๙.เห็นจิต ณ จิตวิริยะชู................................สติรู้ขจัดประสงค์
อารมณ์สิโลภะ,ทุสะบ่ง.......................................ประลุเกิดและดับคระไล

    ๒๐.ใจเห็นธรรมยิ่งแล้.....................................ในธรรม
สติเท่าทันธรรมนำ..............................................เกิดแล้
"เบญจขันธ์,โพชฌงค์"คำ....................................อริยสัจ
เกิด,เสื่อมธรรมดาแท้..........................................เที่ยงไร้อนัตตา

    ๒๑.เห็นธรรม ณ ธรรมเจาะสติล้ำ.....................พิระสัมปชัญญะกล้า
กำจัดสิโลภะ,ทุสะหนา.........................................มละโทมนัสซิเผย

    ๒๒.เชย"สมาธิจิต"ตั้ง.......................................ใจฟัง ความจริง
เลิกชั่ว,ละกามชัง.................................................หมดแล้ว
"ปฐมณาน"เกิดพลัง.............................................ธรรมเกิด "วิตก"
"วิจาร"หยั่ง,"ปีติ"แกล้ว..........................................สุขย้อมหทัย

    ๒๓. สงฆ์คลาย"วิตก"มละ"วิจาร"........................ทุติย์ฌานสว่างไสว
จิตตรึงสิหนึ่งลุ"ปีติ"ไว...........................................สุขะด้วยสมาธิแฉ

    ๒๔.แล"ปีติ"หน่ายลี้...........................................อุเบกขา ดำรง
สติมั่น,สัมปชัญญ์ฯพา...........................................สุขแล้
ฌานสามจุ่งเกิดหนา..............................................สุข,ทุกข์ ละไกล
โสมนัส,โทมนัสแท้.................................................ตัดทิ้งหมดเผย

    ๒๕.สงฆ์บรรลุ"ฌานจตุตถ์ฯ"ไกล........................สติไซร้รุจีเฉลย
ดำรง"อุเบกฯ"หทยะเชย.........................................เพราะสมาธิมั่นและครอง

    ๒๖.นัยสองมรรคแปดแท้....................................คือทาง ทุกข์คลาย
"สัมทิฏฐิฯ"เห็นวาง.................................................ถูกต้อง
พึง"วิเวก,สงัด"พลาง...............................................กำหนัด หลีกไกล
"นิโรธดับ"กิเลสคล้อง.............................................มุ่งหล้านิพพาน

    ๒๗."สังกัปปะฯ"คิดริตริคะนึง...............................มนะพึงเจาะถูกประสาน
พึงคลาย"วิราคะ"เจาะมลาน....................................ลินิโรธกิเลสทลาย

    ๒๘.กรายเจริญ"สังกัปป์ฯ"แล้..............................."วิเวก"มา
ใจสงัดเงียบพา.......................................................ว่างน้อม
เห็นชอบหยั่งถูกหนา...............................................ลากิเลส ดับเอย
คราปล่อยวางหมดพร้อม.........................................จึ่งก้าวนิพพาน

    ๒๙."สัมมาวะจา"ภณเหมาะสม..............................เจาะระดมเจริญซิชาญ
"กำหนัด,นิโรธ"สิปะทะผลาญ...................................ลุสงัดพิบูลย์เมลือง

    ๓๐.เรือง"กัมมันฯ"มุ่งแท้.......................................ทำตรง ถูกแล
กำหนัด,นิโรธปลง...................................................ดับแปล้
"สัมมาชีพฯ"เหมาะยง..............................................ปราศโทษ
นิโรธ,ราคะวางแล้...................................................สงัดน้อมลุหมาย

    ๓๑."สัมมาวะยามะ"พิระชอบ................................รตินอบขยันมิคลาย
"ความเงียบ,วิราคะ"ประลุกราย................................ลิ"นิโรธ"กิเลสมลาน

    ๓๒.พาน"สัมมาฯระลึกแท้....................................สติ"ทวี
สติปัฏฐานดี...........................................................ยิ่งรู้
"กาย,เวทนา จิตมี-..................................................ธรรม"มุ่ง
ฐานสี่ระลึกจู้..........................................................อยู่ยั้งทุกข์ปลง

    ๓๓. หลักการเจริญลุ"สติปัฏฯ".............................ภวชัดลุปัญญะทรง
ความจริงจะแจ้งละทุขะยง......................................ลิกิเลสซิคลายสลาย

    ๓๔.กราย"สมาธิ"แน่วพร้อม..................................จิตกุศล
"เอกัคคตา"เดียวดล................................................หนึ่งแล้
สมาธิ์มั่นตรงผจญ...................................................ทำ"นิโรธ วิราคะ"
กิเลสดับลงแท้........................................................สงบน้อมหทัย