ประมวลธรรม : ๗๓.กุกกุโรวาทสูตร (ว่าด้วยปุณณโกลิยบุตรและเสนิยอเจละ)

วสันตดิลกฉันท์ ๑๔/โคลงสี่สุภาพ

    ๑.ขอกราบ"พระโคตมพระพุทธ์ฯ"....................ลุศรุตม์พระศาส์ดา
ทรงเป็นอร์หันต์เจาะกรุณา.................................นฤชนและสงฆ์แฉ

    ๒.แลพุทธ์องค์เทศน์ไซร้.................................เลิศธรรม อริย์สัจ
มีมรรคองค์แปดนำ.............................................มุ่งรู้
ประชาศรัทธาหนำ.............................................เพียรยิ่ง "วิปัสส์นา"
สำเร็จอร์หันต์จู้..................................................ล่วงพ้นตามองค์

    ๓.คราหนึ่ง"พระพุทธะฯ"ศยะชิด......................ณ "หลิททะฯ"คามบ่ง
มี"ปุณณะฯ,เสนิยอะฯ"ตรง..................................ประลุเฝ้าพระพุทธ์ฯเผย

    ๔."ปุณณะ"เปรยวัตรแท้..................................กิริยา เหมือนโค
"สุนัข,เสนิฯ"หนาม..............................................ดุจคล้าย
สองรายผลัดถามครา.........................................พฤติวัตร
ภพต่อไปสุดท้าย................................................สภาพนั้นเป็นใด

    ๕."พฤติปุณณะโค"เจาะวทะเร่.........................ภว"เสนิฯ"พฤติไซร้
เหมือนดั่งสุนัขกิริยะไว........................................บริโภคกะพื้นดิน

    ๖.อาการชินสุนัขแท้........................................หลังตาย
เป็นอย่างใดแลกราย...........................................ภพหน้า
พุทธองค์ไม่ตอบฉาย...........................................พึงอย่า ถามเลย
ปุณณะแลถามกล้า..............................................อีกครั้งสอง,สาม

    ๗.พุทธ์องค์คะเนและภณะว่า............................กิริยาสุนัขลาม
สมบูรณ์สิคราวมรณะผลาม..................................ก็สุนัขซิแน่เผย

    ๘.เปรยเขาคิดผิดพร้อม....................................เทวา เกิดเป็น
เขาปรี่คติสองหนา...............................................นรกแท้
หรือเดรัจฉานมา..................................................เป็นแน่
เสนิฯวัตรสุนัขแล้.................................................ร่ำไห้ครวญไว

    ๙.พลาง"เสนิฯ"เจาะภณะไซร้............................รวะไห้เพราะเสียใจ
พฤติวัตรสุนัขจิระคระไร.......................................ประลุทิฏฐิมิจฉา

    ๑๐.ครา"เสนิฯ"กล่าวน้อม.................................."ปุณณะโกฯ" โควัตร
ภพต่อไปมีโข.......................................................เด่นแท้
พุทธ์องค์จ่องดโง..................................................พึงอย่า ถามเลย
เสนิฯเร่งสอง,สามแล้.............................................มุ่งได้ตอบหนา

    ๑๑.พุทธ์องค์สิตอบวจนะแน่ว.............................มระแล้วซิโคกล้า
คิดว่า"ลุเทวะ"จะถลา.............................................ก็นรกรึสัตว์แฉ

    ๑๒.แลปุณณะวัตรไซร้......................................."โค"หนา เสียใจ
เพราะพฤติตนานมา...............................................ยิ่งแล้ว
"ปุณณะเลื่อมใสครา..............................................ละตัด โควัตร
"เสนิฯ"ละวัตรแคล้ว...............................................สุนัขลี้ตัดเผย

    ๑๓.ทรงกล่าวกะ"ปุณณะ"สุตะจำ........................จตุกรรมกระทำเอ่ย
"กรรมดำ,และขาว,เจาะทวิ"เสย..............................."นิรดำและขาว"หนา

    ๑๔.ครากรรมสิสี่นั้น............................................วิบากมี ผลตาม
"ดำวิบากดำ"พี........................................................ยิ่งแล้ว
การปรุงแต่งวจี........................................................กาย,มโน เป็นทุกข์
เขาย่อมเวทนาแกล้ว................................................ทุกข์ด้วยนรกแฉ

    ๑๕.กรรมที่กระทำลุอุปบัติ....................................ภวสัตว์ซิเกิดแล
สัตว์ทำอะไรก็จะลุแน่...............................................ซิเพราะกรรมกระทำหนา

    ๑๖.ครา"อายะฯ"นอกแท้.......................................และใน กระทบ
มีผัสสะเกิดไว..........................................................กระทบพร้อม
อารมณ์เกิดหลายไกล..............................................วิบาก เกิดผล
กรรมที่ทำอดีตน้อม..................................................รับแล้วตรงผล

ทิศที่ ๑๑ การบริหารจัดการจิต : ๑๖๐.จะหวงไปไยให้ทานดีกว่า

อุปจิตฉันท์ ๒๒

    ๑.ขณะ"เกิด"นิรมี.....................................มิปะชี้อะไร
ครา"มระ"ไซร้..............................................อนะสิ่งเจาะคระไลฉาน

    ๒.ธน"สิน"ภวมี.........................................กิจะปรี่ละผ่าน
"เหนียว"ละมลาน.........................................ก็จะเก็บซิกระไรรี่

    ๓.ภณะ"ทาน"เหมาะเจาะครา....................อติ"บารมี"
"ทาน"สละชี้................................................หิตะแท้จิรกาลหนา

   ๔.บริจาครติปริ่ม.......................................มนะอิ่มวรา
ไม่วสะพา....................................................สิอะไร ฤ เจาะแทนคุณ

     ๕.นรผู้ทยะตรึก......................................วตะฝึกวิบุลย์
"ทาน"เจาะอดุลย์.........................................นิรสิ่งวสะอีกเผย

    ๖.ธุระสร้างอธิ"ทาน"................................พหุขานเฉลย
เต็มประลุเอ่ย..............................................เจาะสะสมรุจิยิ่ง"ทาน" ฯ|ะ

แสงประภัสสร

ที่มา: จากหนังสือ ทิศที่ ๑๑ บทที่ ๑๖๐ หน้า ๑๖๒ ของ หลวงพ่อชุมพล พลปญฺโญ

 
ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม โดย คนเรียนไพร

จิตวิญญาวนากร

     ได้สร้างตัว สร้างตน ด้วยเต็มใจ
รื่นเริงไพร ร่ำเรียน เพียรศึกษา
จนรอบรู้ สารพัด วนศาสตรา
บูรณา สืบสาน งานพงไพร
     ยอมทุกข์ยาก ลำบาก ทั้งชีวา
หวังรักษา ให้งามสวย ด้วยหลงใหล
สร้างสมดุล หนุนเนื่อง ประชาไทย
สุขละไม ในแดนดิน ถิ่นอุดม
     เสริมชีวิต จิตวิญญา วนากร
ทรวงสะท้อน สร้างไพร ไร้ขื่นขม
ปณิธาน สานฝัน มั่นเกลียวกลม
ไพรพร่างพรม ชมชื่น ระรื่นใจ
     แม้สังขาร ร่วงโรย ไปตามกาล
จิตเบิกบาน งดงาม ตามสมัย
ด้วยมิเคย สร้างกรรม ทำร้ายใคร
เพียรฝักใฝ่ หนุนนำ ทำสิ่งดี
     วนศาสตร์ สอนสั่ง แต่ก่อนมา
สร้างวนา ให้รื่นรมย์ สมศักดิ์ศรี
ดำรงอยู่ คู่เคียง ปฐพี
ตราบจนสิ้น ชีวี ไม่มีคลาย
     อนุรักษ์ เสริมแกร่ง แห่งอรัญ
ทุกคืนวัน สร้างขจี เป็นที่หมาย
ให้ร่มรื่น ยืนหยัด มิรู้คลาย
แม้ชีพวาย ใจยังภักดิ์ รักนิรันดร์
     ในบั้นปลาย ของชีวี ยังมีสุข
ใจปราศทุกข์ สร้างวนา พาสุขสันต์
บูรณา สานประโยชน์ ผืนอรัญ
อเนกอนันต์ ตราบสิ้น ชีวาลัย

คนเรียนไพร
๑๙ กรกฎาคม ๒๕๖๙