อภิธรรมปิฎก : ๒๕.วิภังค์ : ธัมมหทยวิภังค์ (หน้า ๑๐/๖๖)

    ๑๕๘."อายตนะสิบ"แล้........................................ปราศใน รูปธาตุ
"ประสาทตา,หู"ไว..................................................ร่วม"ลิ้น"
"ประสาทจมูก,กาย"ไกล.........................................ทำกิจ
เกิดกระทบอายตนะสิ้น..........................................นอกห้ามีผล

    ๑๕๙."รูป,เสียงกะกลิ่นและรสะ"นับ......................"โผฏฐัพพะ"กระทบดล
คือสิบสิอายตนะยล................................................ไม่มีปะ ณ รูป์พรหม

    ๑๖๐.ชม"อายตนะ"แน่แล้ว...................................สองใน รูปธาตุ
โลกุตต์,โลกีย์ไว......................................................ก่อได้
"มนายตนะ"ใจ........................................................ผองจิต
เจตสิก,"ธัมมาฯ"ไซร้................................................จ่อแท้อารมณ์

    ๑๖๑."สามสัจจะคือลุ"สมุทัยฯ"............................."อยาก"ไซร้พหุชื่นชม
นิพพาน"นิโรธฯ"ก็ภวบ่ม..........................................."มรรคสัจจะ"เจาะมรรคหนา

    ๑๖๒.คราสัจจะทุกข์แปล้.....................................คง,มิคง รูปธาตุ
คง"รูปธาตุ"กายตรง................................................"จมูก,ลิ้น"
มิคงรูปธาตุทะนง....................................................จิตเด่น โลกีย์
ยังมุ่งทุกข์ทนสิ้น.....................................................ไม่แท้รูปพรหม

    ๑๖๓."สิบสามก็อินทริยะ"ชู...................................ไป่รู้ปะซิธาตุสม
ล้วนนามธรรมเจาะทุขะตรม......................................"โสม์นัสฯกะ"สุขินทรีย์ฯ"

    ๑๖๔.มี"โทมนัสฯจิตเศร้า......................................"อุเปกขิน- ทรีย์,กลาง
มีศรัทธา,สัทธินฯ"....................................................เชื่อน้อม
ความเพียร"วิริยินฯ".................................................สติครบ "สตินทรีย์"
ใจแน่วสมาธิ์พร้อม...................................................เลิศแล้ว"ปัญญินฯ"

    ๑๖๕.อินทรีย์"อนัญฯ"เจาะประลุกล้า.....................โสดาฯซิปฐมยิน
 "อัญญินฯ"มุธรรมตริจระสิ้น......................................ถึงมรรคอรหัตต์แฉ

    ๑๖๖.แล"อัญญาฯ"ครบแล้ว.................................ลุผล อรหัตต์
ปราศกิจใดทำดล...................................................อีกแล้ว
อินทรีย์ส่วน"รูป"ยล................................................นวะเด่น ตา..กาย
สภาพหญิง,ชายแจ้ว...............................................รูปแท้แลเห็น

    ๑๖๗.ภูมิไร้สิเพศก็"ปุริสินฯ"................................."อิตถินฯ"ภวหญิงเป็น
รูป์ธาตุมิมีเจาะระบุเด่น............................................เรื่องเพศนิรทั้งสอง

    ๑๖๘.ครอง",ชีวิตินฯ"แน่แล้ว.................................จะคง รูปธาตุ
คราเมื่อเจริญกายประสงค์......................................เรียบร้อย
มิเป็น"รูปธาตุ"ยง....................................................คราจ่อ รักษา
ภร"นามธรรม"ช้อย.................................................กิจพร้อมอภิบาล

    ๑๖๙.เกิดมี"มนินทริยะ"ยาตร..............................."รูป์ธาตุ ณ หทัยพาน
หรือไม่"มนินฯ"ลุภวขาน..........................................เกิดภพอนะรูปแฉ

    ๑๗๐.แล"อกุศลเหตุ"แล้......................................มิเป็น รูปธาตุ
"สามโลภ,โกรธ,หลง"เข็ญ.......................................ทุกข์ถ้วน
รูปธาตุ,ภพพรหมเย็น..............................................เลวข่ม เพราะฌาน
จิตจุ่งกุศลล้วน.......................................................ไม่น้อม"รูป"หนา

    ๑๗๑."เหตุหก"จะเกิด ฤ นิรเกิด............................บรรเจิดศยะ"รูป"กล้า
เหตุสาม"มิโลภ,มิมทะ"คว้า......................................."ไม่โกรธ"อุปะ"รูป์พรหม"

    ๑๗๒.ตรมหากมี"โลภพร้อม.................................โกรธ,หลง"
จิตชั่วมิเกิดลง........................................................ภพนี้
คือรูปธาตุวรงค์......................................................มีแต่ กุศลจิต
เหตุชั่วมิเกิดชี้........................................................"รูปฯ"แท้เฉลย

    ๑๗๓."หกผัสสะ"ไกลจะปะกระทบ......................."ตาจบ,มนะ,ลิ้น"เปรบ
"หู,กาย,จมูก"ลุภวเอ่ย.............................................นาม์ธรรมอนะ"รูปฯ"แฉ

    ๑๗๔.แล"มโนสัมผัสฯ"น้อม..................................คง,มิคง รูปธาตุ
เกิดร่วม"มโนวิญญ์ฯ"ทรง........................................รอบรู้
รูป,นามทราบแลตรง...............................................สองมุ่ง
นับเนื่องรูปธาตุกู้....................................................จุ่งแท้รูปชม

    ๑๗๕."สัมผัสมโนฯ"จะอุปบัติ................................เกิดชัด ณ "อรูป์พรหม"
ไม่มีสิรูปหทยะสม...................................................นาม์ธรรมเฉพาะรู้เผย

อภิธรรมปิฎก : ๒๕.วิภังค์ : ธัมมหทยวิภังค์ (หน้า ๑๑/๖๖)

    ๑๗๖.เปรย"เวทนาหก"น้อม................................มิเป็น รูปธาตุ
"ตา,จมูก,หู.."นามเห็น............................................ชัดแท้
"มโนวิญญ์ธาตุฯ"ประเด็น......................................คงอยู่ นัยสอง
นับเนื่องรูปธาตุแล้................................................ภพหล้ามนุษย์แฉ

    ๑๗๗.ไกล"รูปธาตุ"ก็สิ"มโน-...............................วิญญ์ฯ"โอ่ ณ"อรูปฯ"แน่
พรหมไร้สิรูป,อริยะแน่...........................................พ้น"รูปะเจาะนิพพาน

    ๑๗๘.กราน"สัญญาหก"แท้.................................นามธรรม
มี"รูป,เสียง,รส"จำ.................................................."กลิ่น"คว้า
มีสัมผัสเกิดนำ......................................................ใจทราบ อารมณ์
มิจ่อรูปธาตุกล้า....................................................แน่แล้วจริงเผย

    ๑๗๙."วิญญ์ธาตุมโนฯ"ลุภวหนา..........................แม้ว่าอนะรูปเลย
จิตของ"อรูปฯ",อริยะเชย.......................................รูปธาตุนิรอาศัย

    ๑๘๐.ไว"มโนวิญญ์ธาตุฯ"พร้อม..........................พบพาน รูปธาตุ
กิจทราบอารมณ์กราน...........................................รูปหล้า
อารมณ์อดีตคิดชาญ.............................................เสียง,รูป..
เกิดฯภพมีขันธ์ห้า..................................................แต่งแท้ปรุงผลาม

    ๑๘๑.วิญญาณ ฤ จิตสิฉกะพลาด........................รูป์ธาตุเพราะลุภพ"กามฯ"
ผ่าน"ตา,จมูก,กะมนะ"ตาม......................................"กายฯ,โสตะฯและเจาะชิวหา"

    ๑๘๒.คราวิญญาณจิตพร้อม...............................มีคง กามธาตุ"
"อรูปธาตุ"มิลง.......................................................ไป่แท้
อารมณ์ไม่รับตรง..................................................คงอยู่
อำนาจรูปฌานแล้..................................................ยิ่งแล้วไพศาล

    ๑๘๓.รูปขันธ์สภาพอภวชู...................................ไม่อยู่ ณ "อรูป์"กราน
"พรหมไร้สิรูปอนะพะพาน......................................"เจต์สิก,มนะ"มีแฉ

    ๑๘๔.แลเหลือขันธ์สี่แล้......................................"สัญญา, สังขาร.."
"เกิด,ไม่เกิดอรูปฯ"หนา..........................................ย่อมได้
เกิด"อรูปธาตุ"พบครา............................................คือจิต "อรูปพรหม"
"จิตเด่นนามธรรมไซร้............................................ระดับพร้อมฌานเหนือ

    ๑๘๕.นามขันธ์ ณ "กาม์วจระฯ"ชู.........................อีก"รูปะวะภูมิฯ"เกื้อ
โลกุตต์ระธรรมจะมิปะเจือ......................................นอกเขตซิ"อรูปฯ"แฉ

    ๑๘๖."อายตนะสิบ"น้อม......................................นอก-ใน รูปธรรม
มิใช่"อรูปธาตุ"ไว...................................................รูปคล้อย
"อายตานะ"สองไกล...............................................นับเนื่อง, มินับ
กับ"อรูปธาตุ"แลช้อย.............................................ว่างแท้กิจการ

    ๑๘๗.จิตคือ"มนายตนะ"กล้า..............................."ธัมมาย์ตนะ,รูป"พาน
"เจต์สิก"สภาพเจาะนิรวาณ....................................ที่ภูมิ บ "อรูปฯ" แฉ"

    ๑๘๘.แลนับใน"อรูปฯ"แท้....................................จิตใจ เจตสิก
เกิด"อรูปภูมิ"เฉพาะไว............................................แค่นั้น
วิปากจิต,กุศลไกล..................................................โลกุตต์ จิตเอย
"โลกุตต์ธัมมาฯ"ดั้น.................................................มุ่งเข้าภูมิเอย

    ๑๘๙.ไม่นับ"อรูปฯ"ก็มนะวาง................................"เกิดต่างทวิภูมิเอ่ย
"กามาวะฯ,รูปะฯ"และก็เผย......................................รูป์ธรรมภวอื่นมา

    ๑๙๐.ครา"ธาตุสิบหก"แล้.....................................มิพาน อรูปธาตุ
"อรูปพรหม"นามฉาน...............................................รูปไร้
มิมี"ประสาทตา"กราน.............................................."รูปธาตุ, จักขุวิญญ์ฯ"
พลอยไม่เกิดเห็นไซร้..............................................ชัดคล้อยเลยเผย

    ๑๙๑."หู,ลิ้น,จมูก,และวปุ"หนา..............................เหมือน"ตา"ดุจะเปรียบเปรย
แต่เลี้ยงกะสัตว์ลุภวกล้า..........................................ภพมีเฉพาะรูปแฉ

    ๑๙๒.แล"ธาตุสอง"ส่งทัาย...................................."มโนวิญญ์-ญาณ
จิตอื่นรับทราบชิน...................................................รอบรู้
"เจตสิก,ธาตุธรรม"ผลิน...........................................ปรุงแต่ง ทราบ,จำ
สองนับ-มินับสู้........................................................"อรูปฯ"ได้หลากความ

    ๑๙๓.นับเนื่อง"อรูปฯ"หทยะเลิศ...........................ที่เกิด ณ อรูปฯลาม
พร้อมนามขันธ์ก็จตุตาม..........................................หรือผู้ลุสมาฯเผย

อภิธรรมปิฎก : ๒๕.วิภังค์ : ธัมมหทยวิภังค์ (หน้า ๑๒/๖๖)

    ๑๙๔.เปรย"ธาตุสอง"ไม่แล้...............................จัดใน อรูปธาตุ
ภูมิอื่น"กามธาตุ"ไกล...........................................มนุษย์คล้อย
"รูปธาตุ,"รูปพรหมไว............................................สุขุมรูป ละเอียด
โลกุตตระธรรมช้อย............................................สภาพพร้อมนิพพาน

    ๑๙๕."สามสัจจะ"นั้นนิรสดับ.............................ไม่นับ ณ "อรูปฯ"กราน
โลกุตต์ระธรรมาซิจระผ่าน..................................."รูปธาตุ,กะ"อรูปฯ,กามฯ

    ๑๙๖.ความ"สัจจะ"เด่นหล้า..............................."สมุทยาฯ" ตัณหา
"นิโรธสัจจ์"ดับลา.................................................กิเลสพ้น
มรรคองค์แปดไกลหนา........................................อรูปธาตุ
"สมุทย์สัจ"ด้น......................................................อยู่แล้วธาตุกาม

    ๑๙๗."ทุกข์สัจจะนี้เจาะประลุนับ........................เนื่องกับ ณ "อรูปฯ"ตาม
"นามขันธ์สิสี่ลุภวลาม...........................................จิตผู้ลุ"อรูปพรหม"

    ๑๙๘.คม"ทุกข์สัจฯ"ไม่แล้..................................มีหนา "อรูปธาตุ"
คือรูปขันธ์เหลือนา................................................ไป่น้อม
เพราะอรูปภูมิครา.................................................ปราศรูป
ทุกข์สัจจ์คง"กาม"พร้อม........................................ภพล้วน"รูปฯ"เผย

    ๑๙๙."สิบสี่ลุอินทริยะ"ลับ...................................ไม่นับ ณ อรูปฯเอย
ไร้คุณลักษณะเฉลย..............................................โลกุตตระ,รู้,กาย

    ๒๐๐.กราย"อรูปธาตุ"แปล้.................................มิมี "รูป"เอย
ตา,จมูก,หู,กายพี...................................................ร่วม"ลิ้น"
"อิตถินฯ"จ่อ"หญิง"หนี..........................................ไกลเพศ ชายแล
รู้สึกสุข,ทุกข์ใจสิ้น...............................................ไม่แม้ดีใจ

    ๒๐๑.โลกุตตระสามอภวะชี้...............................ไม่มี ณ อรูปฯไกล
มุ่งสัจจ์"อนัญญะ"ธุระไซร้......................................ไร้หู,สุตะฟังธรรม

    ๒๐๒.คำอีกสอง"อรูปฯ"นั้น.................................มิยิน"อัญญินฯ"
ธรรมแรก"โสตาฯ"บิน............................................ลับคล้อย
"อัญญาฯอรหันต์ผิน..............................................พลันล่วง โอกาส
"อรูปพรหม"พลาดด้อย..........................................คลาดแคล้วนิพพาน

    ๒๐๓.มีแปดอินทริยะจัด.....................................นับชัดจตุภูมิกราน
"กามาวะฯ,รูปะวจะฯ"ขาน......................................โลกุตต์ระฯ"อรูปฯแฉ

    ๒๐๔.แล"มนินฯ"จิตแล้......................................."ชีวี- ตินทรีย์"
"อุเปกขินฯ"เฉยมี..................................................."เชื่อ"พร้อม
"เพียร,วิริยินฯดี....................................................."รำลึก สตินทรีย์"
"ใจมั่นสมาธินฯ"น้อม.............................................ฉลาดแจ้ง"ป้ญญินฯ"

    ๒๐๕."อินทรีย์อรูปฯ"ละภวโอ่.............................ธรรมโลกิยะได้ฉิน
จึงนับวะเป็นตะผิวะดิ้น..........................................โลกุตต์จะมิพ้นหนา

    ๒๐๖.ครา"อกุศล"เหตุพร้อม..............................."โลภ,หลง โกรธ"แล
มินับ ณ อรูปฯคง...................................................เหตุเร้น
"อรูปธาตุ"มียง......................................................."หลง,โลภ"
ถือว่า"อรูปฯ"ยกเว้น...............................................เหตุแล้"อกุศล"

    ๒๐๗."เหตุหกสินับปะ ณ "อรูปฯ".........................คือจูบลุ"กุศล"ยล
"เหตุสามมิโลภมิมทะ"ผล......................................."ไม่โกรธ"มนะโลกีย์

    ๒๐๘.มี"อกุศล"เหตุแท้........................................จะเห็น ณ "อรูปฯ"
สองเหตุ"โลภ,หลง"เป็น...........................................เด่นน้อม
"โกรธ ณ อรูปฯ"ประเด็น.........................................มีปราศ
เหลือแค่สองมีพร้อม...............................................เกิดไดั"อรูปฯ"เผย

    ๒๐๙."เหตุหก"มินับเจาะ ณ อรูป์ฯ........................."โกรธ"ฟูอนะมีเอย
"ไม่โลภ,ตะโกรธ,มิมทะ"เปรย...................................โลกุตตระปิดแฉ

    ๒๑๐.แล"กพฬิงฯ"ภัตเลี้ยง....................................ชีพกาย
"อรูปธาตุ บ รูปฉาย"................................................ไป่แท้
นามธรรมเด่นภัตกราย.............................................สาม,ผัส-สาหาร
มี"มโนสัญฯ"แท้........................................................ภัตพร้อม"วิญญาฯ"

    ๒๑๑.อาหารสิสามเจาะอนะเลิศ............................เว้นเกิด ณ อรูปฯครา
แต่เลี้ยงกะสัตว์ลุภวกล้า..........................................ภพมีเฉพาะรูปแฉ

อภิธรรมปิฎก : ๒๕.วิภังค์ : ธัมมหทยวิภังค์ (หน้า ๑๓/๖๖)

    ๒๑๒.แล"ผัสสะหก"นั้น....................................มิมี เกิดใน
"อรูปธาตุ" บ รูปพี...............................................เพ่งได้
มิมี"ประสาทตา"ดี...............................................หู,จมูก
สัมผัสเบญจะไร้.................................................หนึ่งแท้"มโนวิญญ์ฯ"

    ๒๑๓."สัมผัสมโนฯ"จะภวชี้...............................โลกีย์ ณ "อรูปฯ"ชิน
"โลกุตตระ,กามาวจะ"ดิ้น....................................."รูป์ธาตุผละอรูปฯ"ไกล

    ๒๑๔.ไว"เวทนาหก"แล้......................................ปราศเผย ณ "อรูปฯ"
บ รูปประสาทเปรย...............................................ห่างห้า
ตา,หู,จมูก..เฉลย..................................................เหลือแค่ "มโนเวท์นา"
สภาพธรรมขาดกล้า.............................................กล่าวได้มิมี

    ๒๑๕."วิญญาณมโนฯศยะ"อรูป์ฯ".......................เกิดชูเฉพาะโลกีย์
โลกุตต์ระ,กามาวจะฯ"ชี้........................................."รูปาวจะฯมินับเผย

    ๒๑๖.เปรย"สัญญาหก"น้อม................................หาคง อรูปธาตุ
บ รูปกาย"จำ",ยง...................................................แค่ห้า
จำรูป,กลิ่น,เสียงชง................................................เหลือแค่ ธรรมธาตุ
ธรรมขาดไปมิกล้า.................................................นับไร้อรูปฯแฉ

    ๒๑๗."วิญญ์ธาตุมโนฯ"จะศยะชี้...........................โลกีย์ ณ รูปฯแล้
"รูปธาตุ"และ"กามะฯ"อนะแน่..................................โลกุตตระห่างหนา

    ๒๑๘."เจตนาหก"แล้...........................................มิแล "ณ อรูปฯ"
ประสาทสัมผัสแฉ..................................................ปราศห้า
เจตนาหนึ่งเหลือแบ...............................................จะกล่าว ขาดกิจ
มินับอรูปธาตุกล้า..................................................ห่างโพ้นอรูปฯเผย

    ๒๑๙."วิญญ์ธาตุมโนฯ"จะภวะสี่...........................โลกีย์ ณ" อรูปฯเอ่ย
ไม่นับก็"กามาวจะฯ"เอย.........................................โลกุตตระ,รูปฯ"หนา

    ๒๒๐.ครา"จิตหก"ปราศแล้.................................."อรูปฯ"แล
มีจิต,วิญญาณแฉ...................................................แค่ห้า
เหลือจิตหนึ่งเดียวแด.............................................วิญญ์ธาตุ- มโนฯ"
ธรรมกลุ่มขาดมิคว้า...............................................จัดไซร้รูปฯเผย

    ๒๒๑."วิญญ์ธาตุมโนฯ"จะอุตุชี้.............................โลกีย์ ณ อรูปฯเอย
"รูปธาตุและกามะอนะเอ่ย.......................................โลกุตตระห่างไกล

    ๒๒๒.ไว"รูปขันธ์จุ่งเน้น........................................โลกีย์
เป็นอย่างเดียววลี....................................................กิเลสพร้อม
มีปรุงแต่งทวี...........................................................ไกลห่าง นิพพาน
มิมุ่งโลกุตต์น้อม......................................................สภาพไร้เลยหนา

    ๒๒๓.นาม์ขันธ์เจาะโลกิยะสดับ.............................เกิดกับมนะผู้คว้า
"กามาฯ,อรูปะวจะฯ"กล้า..........................................."รูปาวจะ"ภูมิแฉ

    ๒๒๔.แลนามขันธ์สี่แท้..........................................มีครา โลกุตตระ
ครามรรคจิตประหารหนา.........................................กิเลสพ้น
อารมณ์นิพพานมา...................................................ตามสี่ "เวทนา"
ยกระดับโลกุตต์ล้น..................................................ร่วมด้วยหมดผอง

    ๒๒๕."โอฬาฯ"ก็อายตนะใน....................................นอกไซร้เจาะสิบผ่อง
ตา,รูป,จมูก..จะภณะส่อง...........................................รูปขันธ์ก็เจาะโลกีย์

    ๒๒๖.มี"โอฬาริกฯ"ไซร้..........................................เป็นกลาง อัพยาฯ
นับเนื่อง"กามาฯวาง..................................................หนึ่งน้อม
อายตนะอีกสองพลาง..............................................."มนายะฯ" ธรรมาฯ"
"โลกุตต์,โลกีย์พร้อม................................................ต่างแล้ธรรมเหนือ

    ๒๒๗."นอก-ในสิอายตนะ"พา.................................วิญญาณประลุห้าเกื้อ
"สิบหกซิธาตุ"ก็จระเพื่อ............................................ท่องโลกิยะอย่างเดียว

    ๒๒๘.เปรียว"ธาตุสอง"แน่แล้ว................................"มโนวิญญ์ฯ ธรรมธาตุ"
โลกุตต์,โลกีย์ผลิน....................................................มุ่งได้
มโนวิญญ์ฯจุ่งจรชิน..................................................โลกุตต์  มรรคผล
มีโลภ,โกรธ,หลงไซร้................................................นับแท้โลกีย์

    ๒๒๙."ธรรมธาตุเจาะ"รูป"หทยะโอ่.........................เป็นโลกิยะแน่ชี้
นิพพานเพราะ"สัจอริยะ"ปรี่......................................โลกุตตระธรรมหนา

อภิธรรมปิฎก : ๒๕.วิภังค์ : ธัมมหทยวิภังค์ (หน้า ๑๔/๖๖)

    ๒๓๐.ครา"สัจจะ"แจกแล้ว.................................มีสอง "ทุกข์สัจ"
"สมุทย์สัจ"เหตุจอง..............................................วัฏท้น
ความจริงเรื่องทุกข์ผอง........................................จัดเด่น โลกีย์
เหตุทุกข์ตัณหาล้น...............................................หม่นแล้ซมซาน

    ๒๓๑.โลกุตต์ระมีทวิ,"นิโรธฯ".............................ทุกข์โฉดจะมุนิพพาน
ทางตัดลิ"ทุกขนิฯ"มลาน......................................."มรรคสัจจะ"ละทุกข์แฉ

    ๒๓๒.แล"อินทรีย์สิบ"พร้อม...............................โลกีย์ กามาฯ
"ตา,จมูก,หู,กาย"มี................................................ร่วม"ลิ้น"
ชาย,หญิงแยกเพศลี............................................โทมนัสฯ, สุขินทรีย์"
มี"ทุกขินทรีย์"ดิ้น.................................................ทุกข์แท้ใจตรม

    ๒๓๓.เหนือโลกก็"อินทริยะสาม"........................พ้นผลามประลุโลกสม
"โสดาฯ,อนัญญะฯ"มนะชม...................................ตั้งจิตจะลุธรรมหนา

    ๒๓๔.ครา"อัญญินฯ"แน่แล้ว..............................ปัญญา บรรลุ
ระดับผลโสดาฯ...................................................มุ่งก้าว
ถึงอรหัตต์มรรคพา..............................................ครันแจ่ม อรหัตต์ผล
เสร็จจ่อ"อัญญาฯ"อคร้าว.....................................ล่วงแล้วนิพพาน

    ๒๓๕.อินทรีย์ลุ"โลกิยะ"เจาะรุด........................."โลกุตตระ"กิจผ่าน
โลกีย์สมาธิมนะกราน...........................................โลกุตต์อริย์มรรคผล

    ๒๓๖.ยล"อินทรีย์จ่อเก้า"..................................."มนินทรีย, ชีวิตินฯ"
"โสมนัสฯ,อุเปกฯ"มี...............................................เชื่อแท้
"เพียร,ระลึกสติฯ"ดี...............................................จิตมั่น สมาธินฯ
"ฉลาด,ปัญญินฯ"แล้..............................................สภาพพร้อมเห็นจริง

    ๒๓๗."เหตุสามสิโลกิยะเจาะโฉด".......................โลภ,โกรธ,มทะ"ทุกข์ดิ่ง
รัดสัตว์ ณ วัฏฏะทุขะยิ่ง........................................จิตไม่บริสุทธิ์แฉ

    ๒๓๘.แล"เหตุหก"เกิดแท้....................................โลกีย์ โลกุตต์
จากต่างระดับจิตมี.................................................เด่นพร้อม
กุศลเหตุสามดี......................................................"มิโลภ โกรธ,หลง"
"สามอัพยาฯ"น้อม..................................................จิตแปล้โลกีย์

    ๒๓๙."อัพ์ยาฯ"และดีเจาะฉกะไซร้.......................โลภไร้อนะโกรธลี้
ไม่หลงและเกิดอริยะชี้...........................................โลกุตตระมรรคผล

    ๒๔๐.ยล"กพฬิงฯภัตแล้......................................โลกีย์ "กามาวะฯ"
สามภัตนามธรรมมี.................................................หล่อเลี้ยง
สภาพจิตกามฯดี....................................................ธรรมมุ่ง โลกีย์
โลกุตตระเกิดเปรี้ยง..............................................ร่วมแท้มรรคผล

    ๒๔๑."หกผัสสะ"โลกิยะสิชัด...............................สัมผัสเจาะทวารดล
"กาย,โสตะ,จักษุ"ประลุยล......................................."ลิ้น,ฆานะ"เจาะโลกีย์

    ๒๔๒.มี"มโนสัมผัสฯแล้.........................................จัดแล โลกีย์
"หทยวัตถุ"มีแฉ........................................................อยู่พร้อม
จิตคงอยู่ภูมิแช........................................................"รูป,อรูปฯ กามาฯ
มีผัสสะกิเลสย้อม....................................................ทุกข์ไซร้สุขปน

    ๒๔๓."สัมผัสมโนฯ"ลุภวรุจน์..................................โลกุตต์ประลุมรรคผล
ผลจิตวิบากจตุสกล.................................................โสดาฯ..อรหัตต์ฉาย

    ๒๔๔.กราย"เวทนาหก"รู้.......................................โลกีย์
สัมผัสทวารมี...........................................................หกพร้อม
จาก"จักขุสัมฯลี......................................................."สัมผัส-มโน"
ยังเกี่ยวกับวัฏน้อม...................................................ภพแล้สามพาน

    ๒๔๕."วิญญ์ธาตุมโนฯ"จะประลุรู้............................ใจสู่จตุภพชาญ
เป็นได้สิ"โลกิยะพะพาน............................................โลกุตตระมรรคผล

    ๒๔๖.ยล"สัญญาหก"ล้ำ.........................................โลกีย์ จดจำ
คำ"รูปสัญญา"มี........................................................"สัททฯ"แจ้ว
"คันธ์สัญญ์ฯ"กลิ่นดมดี..............................................เลิศ"รส- สัญญา"
"โผฏฐัพพ์ฯสัมผัสแล้ว...............................................แม่นแท้"ธัมม์สัญญ์"

    ๒๔๗."วิญญ์ธาตุมโนฯ"หทยโอ่................................ทั้ง"โลกิยะ"หรือดั้น
โลกุตต์เพราะมีคุณะเจาะสรร.....................................แตกต่างซิระดับญาณ