อภิธรรมปิฎก : ๒๕.วิภังค์ : ธัมมหทยวิภังค์ (หน้า ๕๕/๖๖)

(๖) อายุของเหล่าเทวดาชั้นปรนิมมิตวสวัตดี มีประมาณเท่าไร?
-- คือ ๑,๖๐๐ ปีของมนุษย์ นับเป็นวันหนึ่งและคืนหนึ่งของเหล่าเทวดาชั้นปรนิมมิตวสวัตดี,
-- ๓๐ ราตรีโดยราตรีนั้น เป็น ๑ เดือน,
-- ๑๒ เดือนโดยเดือนนั้น เป็น ๑ ปี,
-- ๑๖,๐๐๐ ปีทิพย์โดยปีนั้น เป็นกำหนดอายุของเหล่าเทวดาชั้นปรนิมมิตวสวัตดี
-- นับอย่างปีมนุษย์ มีประมาณเท่าไร?
มีประมาณ ๙๒๑ โกฏิ ๖ ล้านปี
-> พวกเทวดากามาวจรสวรรค์ ๖ ชั้น เพียบพร้อมไปด้วยกามคุณทั้งปวง อายุของพวกเทวดากามาวจรสวรรค์ ๖ ชั้น นับรวมกันทั้งหมดเป็นเท่าไร เป็น ๑,๒๒๘ โกฏิ ๕ ล้านปี โดยนับอย่างปีมนุษย์
[๕] ประมาณแห่งอายุของรูปพรหม
(๑) ผู้เจริญปฐมฌานได้อย่างสามัญ ไปเกิดที่ไหน?
(๑.๑) ผู้เจริญปฐมฌานได้อย่างสามัญ ไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นพรหมปาริสัชชา
-- อายุของเทวดาเหล่านั้น มีประมาณเท่าไร?
มีประมาณเท่าส่วนที่ ๓ ที่ ๔ แห่งกัป (คือ ๑ ใน ๓ หรือ ๑ ใน ๔ แห่งกัป)
~ ๑ กัป หรือ ๑ มหากัป เป็นระยะเวลายาวนานมากจนไม่สามารถนับเป็นปีธรรมดาได้ เปรียบเทียบตามหลักพระพุทธศาสนาคือ : มีภูเขาหินกว้าง ๑ โยชน์ สูง ๒ โยชน์ ทุกๆ ๑๐๐ ปี มีเทวดาเอาผ้าทิพย์เนื้อละเอียดมาลูบครั้งหนึ่ง จนกว่าภูเขาหินนั้นจะสึกกร่อนหมดสิ้น ระยะเวลานี้ยังน้อยกว่า ๑ กัปเสียอีก
(๑.๒) ผู้เจริญปฐมฌานได้อย่างกลาง ไปเกิดที่ไหน?
-- ไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นพรหมปุโรหิตา
-- อายุของเทวดาเหล่านั้น มีประมาณเท่าไร?
มีประมาณกึ่งกัป
(๑.๓) ผู้เจริญปฐมฌานได้อย่างประณีต ไปเกิดที่ไหน?
-- ไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นมหาพรหมา
-- อายุของเทวดาเหล่านั้น มีประมาณเท่าไร?
มีประมาณ ๑ กัป
(๒) ผู้เจริญทุติยฌานได้อย่างสามัญ ไปเกิดที่ไหน?
(๒.๑) ผู้เจริญทุติยฌานได้อย่างสามัญ ไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นปริตตาภา
-- อายุของเทวดาเหล่านั้น มีประมาณเท่าไร?
มีประมาณ ๒ กัป
(๒.๒) ผู้เจริญทุติยฌานได้อย่างกลาง ไปเกิดที่ไหน?
-- ไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นอัปปมาณาภา
-- อายุของเทวดาเหล่านั้น มีประมาณเท่าไร?
มีประมาณ ๔ กัป
(๒.๓) ผู้เจริญทุติยฌานได้อย่างประณีต ไปเกิดที่ไหน?
-- ไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นอาภัสสรา
-- อายุของเทวดาเหล่านั้น มีประมาณเท่าไร?
มีประมาณ ๘ กัป
(๓) ผู้เจริญตติยฌานได้อย่างสามัญ ไปเกิดที่ไหน?
(๓.๑) ผู้เจริญตติยฌานได้อย่างสามัญไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นปริตตสุภา
-- อายุของเทวดาเหล่านั้น มีประมาณเท่าไร?
มีประมาณ ๑๖ กัป
(๓๒) ผู้เจริญตติยฌานได้อย่างกลาง ไปเกิดที่ไหน?
-- ไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นอัปปมาณสุกา
-- อายุของเทวดาเหล่านั้น มีประมาณเท่าไร?
มีประมาณ ๓๒ กัป
(๓.๓) ผู้เจริญตติยฌานได้อย่างประณีต ไปเกิดที่ไหน?
-- ไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นสุภกิณหา
-- อายุของเทวดาเหล่านั้น มีประมาณเท่าไร?
มีประมาณ ๖๔ กัป
(๔) ผู้เจริญจตุตถฌาน บางคนไปเกิดเป็นพวก เทวดาเหล่าอสัญญสัตว์
-- บางคนไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นเวหัปผลา
-- บางคนไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นอวิหา
-- บางคนไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นอตัปปา
-- บางคนไปเกิดพวก เทวดาชั้นสุทัสสา
-- บางคนไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นสุทัสสี
-- บางคนไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นอกนิฏฐา
-- บางคนไปเกิดเป็นพวก เทวดาผู้เข้าถึงอากาสานัญจายตนภพ
-- บางคนไปเกิดเป็นพวก เทวดาผู้เข้าถึงวิญญาณัญจายตนภพ
-- บางคนไปเกิดเป็นพวก เทวดาผู้เข้าถึงอากิญจัญญายตนภพ
-- บางคนไปเกิดเป็นพวกเทวดาผู้เข้าถึง เนวสัญญานาสัญญายตนภพ
-> เพราะอารมณ์ต่างกัน..เพราะมนสิการต่างกัน..เพราะฉันทะต่างกัน..เพราะปณิธิต่างกัน.. เพราะอธิโมกข์ต่างกัน..เพราะอภินีหารต่างกัน.. เพราะปัญญาต่างกัน
~ มนสิการ = การทำไว้ในใจ  การพิจารณาไว้ในใจ
~ ปณิธิ = ความตั้งใจแน่วแน่ , การตั้งจิตอธิษฐาน
~ อธิโมกข์ = สภาพจิตใจที่ทำหน้าที่ ตัดสินใจ โดยไม่มีความลังเลสงสัย
~ อภินิหาร = อำนาจแห่งความดี หรือบุญกุศลอันยิ่งใหญ่ที่ได้สั่งสมไว้ ส่งผลให้เกิดพลังเหนือปกติธรรมดา