ประมวลธรรม ๘๑ : กีฏาคิริสูตร (ว่าด้วยคุณของการฉันอาหารน้อย)

สวาคตาฉันท์ ๑๑ /กาพย์ยานี ๑๑

    ๑.กราบพระพุทธ์ฯพระอรหันต์.....................อติครันหล้า
ศาสดาตริกรุณา.............................................พหุสงฆ์,ชน

     ๒.ทรงสอนวิชาเลิศ....................................ทางประเสริฐหมดทุกข์ทน
อริยสัจด้น.....................................................นิพพานดลมิเกิดหนี

    ๓.พุทธเจ้าและคณะฝ่า...............................จระ"กาสี"
ตรัสพระองค์ริมละชี้.......................................บริโภคเผย

    ๔."ไม่ทรงฉันอาหาร....................................ยามวิกาล"พานคุณเอย
"โรคเบา,พลังเชย...........................................อาพาธน้อยพลอยสำราญ

    ๕.พุทธเจ้าก็ภณะบ่ง...................................สิพระสงฆ์กราน
ภิกษุหลายก็ริประสาน....................................ปฏิบัติสม

    ๖.พุทธ์องค์เสด็จรี่......................................"กีฏาคีรีนิคม"
สงฆ์เจ้าอาวาสชม.........................................."อัสสชิฯ,ปนัพฯ"ครา

    ๗.ภิกษุหลายวจนะชัด.................................มละภัตหนา
ยามวิกาลวปุจะกล้า........................................ภยโรคปลง

    ๘."ปนัพฯ,อัสสชิฯ"หยั่ง................................ฉันภัตทั้ง"คืน,วัน"บ่ง
กายแกร่งแจงพลังส่ง......................................สำราญใจไร้โรคา

    ๙.ภัตเหมาะคืนและทิวากาล.........................หิตะผ่านหล้า
เราสิเห็นคุณะเจาะคว้า....................................อนะเหตุแปร

    ๑๐.เหล่าสงฆ์กลับมาเฝ้า.............................เล่าพุทธ์องค์ฟังความแล
เรียกมาตำหนิแล้............................................ฉันภัตน้อยพลอย"คุณ"นำ

    ๑๑.พุทธเจ้าเจาะอธิบาย..............................ลุขยายธรรม
"เวทนาตติยะ"ย้ำ............................................."สุขะ,ทุกข์,กลาง"

    ๑๒.ทรงถามผู้เสวย......................................เชยเวทนาเพียงหนึ่งพลาง
ชั่วเสื่อมหรือดีกร่าง.........................................สงฆ์ตอบมามิเป็นแล

    ๑๓.พุทธเจ้าวจนะรุก....................................นรสุขแฉ
"ดี"จะเสื่อม,"หินะสิแน่".....................................ลุเจริญหนา

    ๑๔.บ้างสุขจนเพลินรัว.................................ความชั่วย่อมเสื่อมตรอมพา
กุศลยลรุ่งกล้า................................................เป็นเช่นว่ากระนี้เอย

    ๑๕.บางนราลุทุขะท้น..................................เจาะกุศลเอ่ย
ธรรมจะเสื่อมตะหินะเผย.................................จะเจริญหนา

    ๑๖.บุคคลทนทุกข์ยล..................................อกุศลผลเสื่อมพา
กุศลเจริญคว้า................................................เป็นอย่างนี้ชี้หรือไร

    ๑๗.ผู้เสวยมิทุขะรุก.....................................นิรสุขใจ
อยู่สิกลางหินะไสว..........................................ตะกุศลจม

    ๑๘.ดำรง"อัพยาฯ".......................................พากุศลธรรมเจริญสม
ธรรมชั่วมัวเสื่อมตรม.......................................เป็นเช่นนั้นหรือไรเอย

    ๑๙.ภิกษุตอบสิวทะไซร้...............................ไม่อย่างนั้นครันแน่เผย
พุทธเจ้าวจนะเชย...........................................ตติย์เวท์นา

    ๒๐.เสวยเวท์นาใด.......................................มิหมายไซร้กุศลเรืองกล้า
หรือธรรมชั่วเสื่อมหนา....................................มิเสมอตลอดไป

    ๒๑."เวท์นาลุสุขะ"ยล..................................อกุศลใส
แต่กุศลจะภิทะไว...........................................ตริละเวท์นา

    ๒๒.ตัวอย่างสุขจากกาม-.............................คุณห้าลามพอใจกล้า
รูป,เสียง,กลิ่น,รส..จ้า......................................กิเลสนอนเนื่องระดม

ประมวลธรรม ๘๑ : กีฏาคิริสูตร (หน้า ๒/๙)

    ๒๓.เวทนาลุสุขะดล.....................................อกุศลจม
ธรรมกุศลลุชุติสม...........................................เหมาะเจาะสุขถึง

    ๒๔.เช่นสุขฌานสมาธิ์..................................สงัดหนากิเลสตรึง
ทาน,ศีลมั่นคงดึง.............................................อกุศลธรรมเสื่อมลง

    ๒๕.บ้างสิทุกข์เหมาะอกุศล..........................รุหะยลส่ง
แต่กุศลจะภิทะปลง.........................................มละเวท์นา

    ๒๖.โทมนัสโกรธเคืองไซร้............................คับแค้นใจคร่ำครวญหนา
กระตุ้นจิตเคืองกล้า.........................................อกุศลต้องละสม

    ๒๗.เวทนาลุสุขะยล......................................อกุศลจม
ธรรมกุศลสิรุหะบ่ม...........................................ธุวเวท์นา

    ๒๘.เช่นทุกข์,โทมนัส....................................ชัดประพฤติพรหมจรรย์หนา
บาปเว้นเพียรสมาธิ์..........................................พ้นทุกข์กล้าพาระบม

    ๒๙.บาง"อทุกขมะฯ"ลุผล..............................เจาะกุศลจม
ธรรมสิชั่วลุรุหะสม...........................................ละ"อทุกข์ฯ"เผย

    ๓๐."ความเฉย"กอปรอวิชชา.........................มัวหลงหนามิรู้เลย
จิตไม่รู้จริงเอย................................................ธรรมชั่วพูนควรละแฉ

    ๓๑.บาง"อทุกขมะฯ"ลุผล..............................เจาะ"กุศล"แผ่
ธรรมสิชั่วลุภิทะแน่..........................................เหมาะจะเข้าถึง

    ๓๒.เช่นกลาง,อุเบกขา..................................คราฌานสี่พิจารณ์ตรึง
ขันธ์ห้าไม่ยึดผึง..............................................."อวิชชา"คราเสื่อมไป

    ๓๓.พุทธเจ้าเจาะตริแสดง.............................ลุแถลงไข
การกระทำลุกิจะไซร้........................................มิประมาทหนา

    ๓๔.แยกตามการลุธรรม................................ต่างนำตามภูมิธรรมนา
ภิกษุธรรมแก่กล้า............................................กับผู้มีธรรมด้อยแล

    ๓๕.ไม่ประมาทเหมาะลุพลัง..........................นิรหวังแผ่
กับพระสงฆ์สกลแท้.........................................ตะจะเว้นเผย

    ๓๖.พุทธ์องค์จำแนกคน................................ยลเจ็ดแบบแรกสองเอ่ย
ไม่ต้องครองกิจเลย..........................................ระวังเอยประมาทแล

    ๓๗."อุภโตฯ"ลุอรหันต์...................................กิจะดั้นแล้
หมดกิเลสอรณะแน่..........................................ลิประมาทลง

    ๓๘."อุภโตภาควิมุต".....................................หลุดพ้นด้วยวิโมกข์ส่ง
"อรูปฯ",รูปสมาฯ"ยง.........................................อริยสัจชัดแจ้งหนา

    ๓๙."ปัญวิมุตฯ"อริยสัจ..................................ประลุชัดกล้า
"รูปสมาฯ"อรณะคว้า........................................ลิประมาทแฉ

    ๔๐.บุคคล"กายสักขี"...................................มีสมาบัติชัดสองแล
"อรูปฯ,รูปสมาฯ"แล้..........................................บางกิเลสละได้หนา

    ๔๑.ภิกษุเป็นอริยะโร่....................................ประลุโสดาฯ
มีสิ"อาสวะ"คณา..............................................ตริประมาทถึง

    ๔๒."ทิฏฐิปัตต์บุคคล"...................................ดลลุ"รูปสมาบัติ"ตรึง
บางกิเลสละกลึง..............................................กิจประมาทยังมีครา

    ๔๓.ผู้สิจ่อธุระถนัด.......................................คติ"สัทธาฯ"
"รูปสมาฯ"ประลุทกล้า......................................เจาะประมาทนำ

    ๔๔."ธัมมานุสารี"..........................................คลี่",รูปสมาบัติ"ด่ำ
อินทรีย์ห้าพลังหนำ..........................................อริย์สัจทำเลิศปัญญา

    ๔๕.ตัดละอาสวะมิโผล่..................................ระยะโสดาฯ
ปัญญะอินทริยะกล้า.........................................เจาะประมาทถึง