ประมวลธรรม ๘๑ : กีฏาคิริสูตร (หน้า ๔/๙)
๖๘.พุทธ์เจ้าตรัสเสร็จแล้ว...........................ภิกษุแน่วยินดียล
ชื่นชมพุทธ์พจน์ดล.........................................เกิดพลังใจประพฤติตาม ฯ|ะ
แสงประภัสสร
๑๐. กีฏาคิริสูตร คุณของการฉันอาหารน้อย : [เล่มที่ ๒๐] พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ เล่ม ๒ ภาค ๑ - หน้า ๔๑๗ - ๔๓๐ มูลนิธิศึกษาและเผยแพร่พระพุทธศาสนา
https://share.google/2ZpfKjub70HW1LH74กีฏาคิริสูตร
[ก] คุณของการฉันอาหารน้อย
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จเที่ยวจาริกไปในกาสีชนบท พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ ณ ที่นั้นแล
(๑) ตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายมาว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราฉันโภชนะ เว้นการฉันในราตรีเสียทีเดียว และเมื่อเราฉันโภชนะเว้นการฉันในราตรีเสีย ย่อมรู้คุณคือความเป็นผู้มีอาพาธน้อย มีโรคเบาบาง กระปรี้กระเปร่า มีกําลังและอยู่สําราญ แม้ท่านทั้งหลายก็จงมาฉันโภชนะ เว้นการฉันในราตรีเสียเถิด
(๒) กาสี = แคว้นกาสี มีเมืองหลวง คือ เมืองพาราณสี (ปัจจุบันตั้งอยู่ในรัฐอุตตรประเทศ ประเทศอินเดีย) ซึ่งเป็นนครศักดิ์สิทธิ์ริมแม่น้ำคงคาที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานหลายพันปี
-- เป็นที่ตั้งของป่าอิสิปตนะมฤคทายวัน (สารนาถ) สถานที่ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนา "ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร"
-- ผ้ากาสี หรือ ผ้ากาสิกพัสตร์ สินค้าขึ้นชื่อของแคว้นกาสีเป็นแหล่งทักทอผ้าไหมและผ้าฝ้ายที่ขึ้นชื่อลือชา คำว่า "ผ้ากาสี" จึงหมายถึง ผ้าเนื้อดี ละเอียด ประณีต และมีราคาแพงมาก ที่ผลิตจากแคว้นนี้
[ข] พระอัสสชิและพระปุนัพพสุกะฉันอาหารในเวลาวิกาล
(๑) ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จเที่ยวจาริกไปในกาสีชนบทโดยลําดับ เสด็จถึงนิคมของชนชาวกาสีอันชื่อว่า กีฏาคิรี
(๒) นิคมของชนชาวกาสีอันชื่อว่ากีฏาคิรี มีภิกษุชื่ออัสสชิ และภิกษุชื่อปุนัพพสุกะเป็นเจ้าอาวาสอยู่ในกีฏาคิรีนิคม
(๓) ครั้งนั้น ภิกษุเป็นอันมากเข้าไปหาอัสสชิภิกษุและปุนัพพสุกภิกษุถึงที่อยู่ แล้วได้กล่าวความว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าและภิกษุสงฆ์ ฉันโภชนะ เว้นการฉันในราตรี ย่อมเป็นคุณ คือ เป็นผู้มีอาพาธน้อย มีโรคเบาบาง กระปรี้กระเปร่า มีกําลัง และอยู่สําราญ ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย แม้ท่านทั้งหลายก็จงมาฉันโภชนะ เว้นการฉันในราตรีเสียเถิด
(๔) ภิกษุอัสสชิและภิกษุปุนัพพสุกะ ได้กล่าวว่า เราทั้งหลายฉันโภชนะทั้งเวลาเย็น ทั้งเวลาเช้า ทั้งเวลาวิกาล ในกลางวัน ก็มีคุณอยู่ คือ ความเป็นผู้มีอาพาธน้อย มีโรคเบาบาง กระปรี้กระเปร่า มีกําลัง และอยู่สําราญ เราเหล่านั้นจักละคุณที่ตนเห็นเอง แล้ววิ่งไปตามคุณอันอ้างกาลทําไม
-- พระอัสสชิและพระปุนัพพสุกะ ซึ่งมีพฤติกรรมประพฤติมิชอบและสร้างความเสื่อมเสีย ณ กีฏาคีรีนิคม ชอบฉันอาหารในเวลาวิกาล ทำตัวคล้ายฆราวาส และประพฤติผิดพระวินัย
-- พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จไปที่กีฏาคีรีนิคม ทรงตรัสเรียกและตำหนิพฤติกรรมดังกล่าว พร้อมแสดงธรรมว่าด้วยคุณของการฉันอาหารน้อย
[ค] พระพุทธเจ้าแสดงเวทนา ๓
[๑] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายรู้ทั่วถึงธรรมที่เราแสดงแล้วอย่างนี้
(๑) บุรุษบุคคลนี้เสวยเวทนาอย่างใดอย่างหนึ่ง คือ สุข ทุกข์ หรือมิใช่ทุกข์มิใช่สุข
(๑.๑) อกุศลธรรมของบุรุษบุคคลนั้นย่อมเสื่อม กุศลธรรมย่อมเจริญ ดังนี้หรือหนอ
-> ภิกษุ: ไม่อย่างนั้น พระเจ้าข้า
(๒) ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายย่อมรู้ทั่วถึงธรรมที่เราแสดงแล้วอย่างนี้ว่า
(๒.๑) เมื่อบุคคลบางคนในโลกนี้เสวยสุขเวทนาเห็นปานนี้อยู่
-- อกุศลธรรมย่อมเจริญ กุศลธรรมย่อมเสื่อม
(๒.๒) ส่วนเมื่อบุคคลบางคนในโลกนี้เสวยสุขเวทนาเห็นปานนี้อยู่
-- อกุศลธรรมย่อมเสื่อม กุศลธรรมย่อมเจริญ
(๒.๓) เมื่อบุคคลบางคนในโลกนี้เสวยทุกข์เวทนาเห็นปานนี้อยู่
-- อกุศลธรรมย่อมเจริญ กุศลธรรมย่อมเสื่อม
(๒.๔) ส่วนบุคคลในโลกนี้เสวยทุกขเวทนาเห็นปานนี้อยู่
-- อกุศลธรรมเสื่อม กุศลธรรมย่อมเจริญ
(๒.๕) เมื่อบุคคลบางคนในโลกนี้ เสวยอทุกขมสุขเวทนาเห็นปานนี้อยู่
-- อกุศลธรรมย่อมเจริญ กุศลธรรมย่อมเสื่อม
(๒.๖) ส่วนบุคคลบางคนในโลกนี้ เสวย อทุกขมสุขเวทนาเห็นปานนี้อยู่
-- อกุศลธรรมย่อมเสื่อม กุศลธรรมย่อมเจริญ ดังนี้มิใช่หรือ
-> ภิกษุ: อย่างนั้น พระเจ้าข้า