(ต่อหน้า ๓/๓๓) อภิธรรมปิฎก :
๒๒.วิภังค์ : ปฏิสัมภิทาวิภังค์

    ๔๖.มีธรรมเป็นกุศล...........................................ยลมีใดมุ่งพร้อม
ธรรมปราศโทษ,สุขน้อม........................................สี่แล้แยกเผย

    ๔๗.รติ"กามะกุศลฯ"..........................................สุขะยล"คน"เอ่ย
ภว"รูปะวะฯ"เชย...................................................ประลุ"รูป์ฌาน

    ๔๘.พาน"อรูปกุศลฯ".........................................ดล"อรูปฌานเปี่ยมล้น
"โลกุตต์กุศลฯ"ด้น ...............................................ปราศแท้กิเลสหนา

    ๔๙.มนะ"กามะวะฯ"รุก.......................................ภวสุขใจกล้า
อุปะญาณหทยา...................................................เจาะระลึกแฉ

    ๕๐.แล"ผัสสะกระทบ".......................................ครบ"อวิกเขฯ"จิตตั้ง
มิหวั่นไหวคงยั้ง....................................................ยิ่งแล้จากสมาธิ์

    ๕๑.ทยะ"ธัมม์ปฏิสัมฯ".......................................ภวพร่ำ"เหตุ"หล้า
ผิวะ"ผล"ก็จะหา....................................................เจาะเสาะ"เหตุ"ไว

    ๕๒.ไย"อัตถ์ฏิสัมฯ"............................................ฉลาดนำวิบากรู้
ผลเนื่องจากกรรมคู้...............................................ลึกซึ้งทราบฉาน

    ๕๓.ก็"นิรุตติ์ปฏิสัมฯ"..........................................ทยะนำโวหาร
นยะสอนและวิจารณ์..............................................เจาะกระจ่างความ

    ๕๔.ตาม"ปฏิภาณสัมฯ"........................................เฉลียวนำเปี่ยมล้น
ทราบยิ่งธรรม,ทานท้น............................................เร็วแจ้งฉับไว

    ๕๕.เจาะพระธรรมลุกุศล.....................................ประลุยลอีกนัย
เฉพาะ"กามะวะฯ"ไข...............................................อุปะญาณเผย

   ๕๖.เปรย"กามากุศลฯ".........................................ยลรตี,ญาณร่วมพร้อม
กุศลจิต,ทาน,ศีลน้อม..............................................เปี่ยมล้นสมาธิ์ฉาน

    ๕๗.มนะ"กามะวะฯ"ชอบ......................................รติกอปรกับญาณ
อนะปัญญะประสาน...............................................นิรชวนหนา

    ๕๘.ครา"กามาวะจิต"..........................................ประชิดโสมนัสแล้
มิประกอบญาณแท้ ...............................................มุ่งต้องชักชวน

    ๕๙. มนะ"กามะดิเรก".........................................เจาะ"อุเบกขา"ควร
อุปะญาณประลุด่วน...............................................มิแนะนำเผย

    ๖๐.เปรย"กามาวะจิตฯ".......................................พึงชิดอุเบกฯแท้
สัมปยุตญาณแล้....................................................เร่งกระตุ้นชักนำ

    ๖๑.มนะ"กามะวะฯ"เอก.......................................ลุ"อุเบกขา"ล้ำ
อนะญาณวิเคราะห์หนำ..........................................คุณะแค่บุญ

    ๖๒.คุณ"กามาวกุศลฯ"........................................ดลกับอุเบกฯพร้อม
วิปปยุตญาณน้อม..................................................ไม่ได้ปัญญา มีชวน

    ๖๓.ลุ"อะรมณ์"พหุลาม.......................................เพราะปะ"กาม์คุณห้า
หินะชั่วนิรหนา.......................................................ก็กุศลแฉ

    ๖๔.แลความแตกฉานนำ....................................."ธัมม์ปฏิสัมฯ"สัจแท้
เห็น"เหตุ"เป็นจริงแล้...............................................ซึ่งได้ทำไป

    ๖๕."ปฏิอัตถ์ฯทยะล้น..........................................ประลุผลลัพธ์ไกล
พหุอรรถเจาะคระไล...............................................กะวิบากหนา

   ๖๖.ครา"นิรุตติ์ปฏิสัมฯ"........................................ฉลาดนำแผ่แท้
ธรรมสั่งสอนเหมาะแล้.............................................แจ่มแจ้งชัดหนอ

    ๖๗."ปฏิภาณฯ"ลฆุกราย......................................อธิบายคล่องจ่อ
สิเพราะปัญญะลุพอ................................................พหุธรรมใส

    ๖๘.ไว"ปฏิสัมภิทา"..............................................ฉลาดนากุศลจิตแท้
เป็นจิต"รูปาฯ"แล้ ...................................................ส่งห้าจิตถึง

(ต่อหน้า ๔/๓๓) อภิธรรมปิฎก :
๒๒.วิภังค์ : ปฏิสัมภิทาวิภังค์

    ๖๙.ลุ"ปฐมเจาะกุศล"........................................มนะด้นฌานหนึ่ง
เจาะ"วิตก,ปิติ"ตรึง................................................กะ"วิจาร,ตรอง"

    ๗๐.มี"สุข"ครองใจแล........................................แฉ"เอกัคฯ"มั่นตั้ง
จิตแน่วอารมณ์ยั้ง.................................................ครบห้าองค์ฌาน

    ๗๑."ทุติย์จิตฯ"ภวปรก......................................."ละวิตก"ทิ้งซาน
มนะแน่วเจาะประสาน...........................................จตุองค์เหลือ

    ๗๒.เครือ"ตติย์จิตฯ".........................................พิศละ"วิจาร"บ่งแล้ว
มีแค่"เอกัคฯแกล้ว................................................"สุข"แท้"ปีติ"หนา

    ๗๓."จตุต์จิตเจาะกุศล"......................................"ปิติ"พ้นหนีล้า
ทวิเหลือ"สุขะ"กล้า................................................"ฐิติจิต"คง

    ๗๔.ยง"ปัญจมจิต".............................................ริดรอน"สุข"แน่วทิ้ง
"เอกัคตตา"พริ้ง....................................................อุเบกฯแท้วางเฉย

    ๗๕.ก็พระธรรมเจาะกุศล....................................ภวด้นใดเอ่ย
นร,สงฆ์เจาะเฉลย.................................................คติมรรคแฉ

   ๗๖.แลสงฆ์เจริญมรรค.......................................จักถึง"รูปภพ"แท้
สงัดกาม,เลวแล้....................................................ล่วงแล้วปฐมฌาน

    ๗๗.เจาะ"กสิณปฐวี"..........................................ภวมีจิตพาน
ก็สมาธิ์,สติ.."ขาน..................................................ทยะ"ธัมม์ฯ"หนา

    ๗๘.คราทราบวิบากธรรม...................................ฉลาดนำ"ผล"ยิ่งกล้า
จึงทราบทุกข์,สุขคว้า ............................................อัตถ์ฯแท้เรียกขาน

    ๗๙.ประลุปัญญะมุกล้า.......................................วทะภาษาชาญ
ตริเจาะตอบรยะกราน............................................ลุ"นิรุตติ์ฯ"เผย

    ๘๐.เปรยสงฆ์ฉลาดแล.......................................แฉในธรรมยิ่งแล้ว
สามารถตอบความแกล้ว........................................เพรียกแล้"ปฏิภาณฯ"

    ๘๑."ปฏิสัมฯ"จตุพรู...........................................เจาะ"อรูปาฯ"พาน
มนะร่วมจตุฌาน...................................................อนะ"รูป"แฉ

    ๘๒.แล"อรูปาวจิตฯ"..........................................ชิดกุศลมุ่งพร้อม
"สมถ์กรรมฐาน"น้อม............................................เพ่งไร้"รูป"เผย

    ๘๓.เจาะ"อรูปวะจิตฯ"........................................ลุพิชิตสี่เอ่ย
คติจิตธุวะเชย......................................................และอุเบกขา

    ๘๔."อากาสากุศลจิตฯ"......................................คิดอากาศใหญ่กว้าง
ขอบเขตมิสุดอ้าง..................................................แน่วแท้อารมณ์

    ๘๕.มนะ"วิญยตะฯ"รุด........................................นิรสุด"วิญฯ"บ่ม
ลุอะรมณ์ปะเหมาะสม............................................ธุระ"อากาฯ"

   ๘๖."อากิญกุศลฯ"แจง.........................................แสดงอารมณ์ไป่แล้
ประณีตเหนือ"มี"แท้..............................................เลือกแล้"ดีเหนือ" อากาฯ

    ๘๗.มนะ"เนวะยะฯ"กล้า......................................ธุวะ"อารมณ์"เครือ
ณ "อากิญฯ"นิรเจือ................................................เจาะละเอียดแฉ

    ๘๘.แล"เนวสัญญาฯ"..........................................จิตหนา"จำ"ประณีตนี้
"จำ"อ่อนสุดเลยชี้ .................................................แต่ไร้สมบูรณ์

    ๘๙.ก็มิใช่อนะจำ................................................ตะถลำ"จำ"เกือบศูนย์
"ตริวะมีก็มิพูน"......................................................."มิเจาะมีหนา"

    ๙๐.คราธรรมกุศลใด..........................................ใน"อรูปภพ"ไซร้
สงฆ์มุ่งเจริญมรรคใกล้............................................"อรูปฯ"แล้ภพผลิน

    ๙๑.มุเจริญอติมรรค............................................ก็ประจักษ์"อากิญฯ"
"จตุต์ฌาน"สหะปิ่น.................................................ปะทะ"เนว์สัญฯ"

(ต่อหน้า ๕/๓๓) อภิธรรมปิฎก :
๒๒.วิภังค์ : ปฏิสัมภิทาวิภังค์

    ๙๒.ครันสงฆ์ละทุกข์,สุข................................ธรรมหลายรุกเกิดแล้ว
จิต,ผัสสะ,จำ..แกล้ว..........................................เพรียกพร้องธรรมกุศล

    ๙๓.ทยะ"ธัมม์ปฏิสัมฯ"...................................ภวพร่ำ"เหตุ"ยล
มนะแจ้งคติดั้น..................................................อุปบัติการ

    ๙๔.พาน"อัตถ์ปฏิสัมฯ"...................................ฉลาดนำเด่นแล้
พึงทราบ"ผล"วิบากแท้.......................................ก่อแล้วอดีตหนา

    ๙๕.เจาะ"นิรุตติฯ"ฉลาด..................................ยุรยาตรภาษา
จะเจาะสรรวทะกล้า............................................นฤเข้าใจ

   ๙๖.ไว"ปฏิภาณสัมฯ"........................................จำญาณหลายคล่องแล้ว
ไหวพริบวาทะแกล้ว............................................ประยุกต์ใช้ตอบพลัน

    ๙๗."ปฏิสัมฯ"จตุโข..........................................ภว"โลกุตต์"ครัน
มนะมุ่งมละดั้น.....................................................ลิกิเลสไส

    ๙๘.จิตไวลุนิพพาน...........................................กรานหลุดหนีวัฏแล้
สามโลกถาวรแท้ .................................................สี่ชี้จิตหนา มรรคจิต

    ๙๙.ภวจิตสิเจาะเอก..........................................ลุดิเรก"โสดาฯ"
มละ"สังฯตติกล้า...................................................จะปะ"วัฏ"วน

    ๑๐๐.ยล"สกทาคาฯ".........................................ครามรรคจิตตัดได้
"สังโยชน์สาม,โลภ"ไซร้........................................"โกรธ,พร้อม"หลง"หาย วัฏวน
.
    ๑๐๑."พระอนาฯ"ภวดั่ง.......................................มละสังโยชน์คลาย
ประลุ"ปัญจมะ"วาย................................................ศยะ"สุทธาฯ"

    ๑๐๒.คราพระอรหันต์.........................................ครันสังโยชน์สิบพร้อม
ตัดหมดอิสระน้อม..................................................หลุดพ้นวัฏฯแฉ มิเกิด

    ๑๐๓."ปฎิสัมฯ"ลุกุศล..........................................ภวยลใดแล
เจาะมุ"โลตระฯ"แน่.................................................จะลุนิพพาน

    ๑๐๔.กรานสงฆ์ละทิฏฐิชัด..................................สงัด"กาม,เลว"แน่แล้ว
จึงล่วงปฐมฌานแพร้ว.............................................เกิดแล้ธรรมหลาย กุศล

    ๑๐๕.ทยะ"ธัมม์ปฏิสัมฯ"......................................ประลุนำ"เหตุ"กราย
จะกระจ่างคติฉาย..................................................ซินะคำสอน

   ๑๐๖.จรวิบากธรรมแล.........................................แฉ"อัตถ์สัมฯ"ฉลาดแท้
ผลลัพธ์กรรมทราบแล้............................................เหตุนั้นจากไหน

    ๑๐๗.เจาะ"นิรุตติ์ปฏิสัมฯ"...................................ทยะนำพจน์ไซร้
อธิบายวทะไว........................................................ประลุง่ายเผย

    ๑๐๘.เปรย"ปฏิภาณฯ"เปรียว...............................เฉลียวในธรรมหลากแล้
กระจ่างแยบคายแท้ ..............................................กล่าวได้ฉับพลัน

    ๑๐๙."ปฏิสัมฯ"จตุด้น..........................................อกุศลจิตครัน
มิฉลาดหินะลั่น......................................................มนะทุกข์หมอง

    ๑๑๐.จิตครองอกุศล..........................................ยลสิบสองแย่แท้
จิต"โลภ"แปดดวงแล้.............................................."โกรธ"ไซร้มีสอง "โมหะ"ดุจ

    ๑๑๑.ภวธรรมอกุศล...........................................ก็จะยลใดตรอง
ประลุดลทุขะครอง................................................หินะ,โทษผล

    ๑๑๒.อกุศลจิตชิด.............................................ทิฏฐิ,โสมนัสพร้อม
จิตโลภเกิดเองน้อม...............................................ไม่ต้องชักนำ ดวงเอก

    ๑๑๓.เจาะ"อะรมณ์"พหุเตร่.................................ประลุ"เวท์นา"พร่ำ
ลุ"อวิกฯ"มนะ"จำ....................................................ภวเจต์นา

    ๑๑๔.ครา"ธัมม์ปฏิสัมฯ"......................................ชาญนำธรรมเก่งพร้อม
ทราบ"เหตุ"วิเคราะห์น้อม........................................ง่ายแล้มองเห็น

(ต่อหน้า ๖/๓๓) อภิธรรมปิฎก :
๒๒.วิภังค์ : ปฏิสัมภิทาวิภังค์

    ๑๑๕.ทยะ"อัตถ์ปฏิสัมฯ"................................วทะพร่ำรู้เด่น
กะวิบากสิจะเป็น...............................................และลุผลแล

   ๑๑๖.แฉ"นิรุตติ์สัมฯ"ยาตร..............................ปราดเปรียวฉกาจแท้
ในเรื่องภาษาแล้................................................สื่อน้อมถูกตรง

    ๑๑๗."ปฏิภาณปฏิสัมฯ"..................................นรล้ำเก่งยง
อธิบายลุประสงค์..............................................วจะคำถาม

    ๑๑๘.ความ"ปฏิสัมฯ"ใด..................................อีกนัยแจกสี่แล้ว
"อกุศลจิต"แล้ ..................................................เช่นนั้นเป็นใด

    ๑๑๙.อกุศลมนะชิด.......................................รติ,คิดผิดไซร้
เจาะแนะนำภวไว...............................................มนะ"สอง"หนา

    ๑๒๐.ครา"อกุศลจิต"......................................ชิดโสมนัสชื่นแล้
"วิปปยุตทิฏฐิฯแล้..............................................จิตน้อมดวงสาม

    ๑๒๑."อกุศล"มนชิด.......................................รติ,คิดถูกลาม
นฤชวนแนะและตาม..........................................จตุจิตเผย

    ๑๒๒.เปรย"อกุศลจิต"วาง...............................กลาง"อุเบกฯ"แน่พร้อม
จิตทิฏฐิผิดน้อม.................................................ที่ห้า"โลภ"แฉ

    ๑๒๓. อกุศลมิดิเรก........................................ลุ"อุเบกขา"แล
เจาะปะทิฏฐิลซิแน่.............................................ธุระต้องชวน

    ๑๒๔.ยวนอกุศลจิต........................................ชิดอุเบกฯแน่พร้อม
วิปป์ยุตไกลทิฏฐิน้อม.........................................นิรใครทำ จิตเจ็ด

    ๑๒๕."อกุศล"เจาะ"อุเบกฯ"..............................ประลุเอก"กลาง"ย้ำ
นิร"ทิฏฐ์"กิจละหนำ............................................จะมุชักชวน

   ๑๒๖.ทวน"อกุศลจิต"........................................ชิดโทมนัสจิตเศร้า
"ปฏิฆะ"ขัดเคือลงเฝ้า..........................................จิตเก้าเกิดหนา

    ๑๒๗."อกุศล"สหร์คต.......................................ลุจรด"โศก"กล้า
"ปฏิฆา"ภวคว้า....................................................เจาะอุบัติชวน

    ๑๒๘.ขวน"อกุศลจิต".......................................ชิด"กลาง"อุเบกฯแท้
เกิดร่วม"วิจิฯแล้ .................................................จิตพร้อมสงสัย ในธรรม

    ๑๒๙."อกุศล"สหร์คต.......................................ลุจรด"กลาง"ไว
มนะซ่านธุวะไร้...................................................ประลุอารมณ์

    ๑๓๐.ตรมหลายอารมณ์เกิด.............................เปิดผัสสะกระทบแล้ว
นามสี่,เวท์นา..แกล้ว............................................เกิดด้วยอกุศล

    ๑๓๑.ทยะ"ธัมม์ปฏิฯ"ครัน.................................ประลุปัญญาล้น
ภว"เหตุ"พหุดล....................................................ก็เจาะเข้าใจ

    ๑๓๒.ฉลาดในวิบาก.........................................จากผลกรรมแน่แล้ว
เรียก"อัตถ์ปฏิสัมฯ"แกล้ว.....................................ทราบแล้ผลหนา

    ๑๓๓.เจาะ"นิรุตติ์ปฏิสัมฯ".................................ทยะนำภาษา
อธิบายวิเคราะกล้า..............................................ลุกระจ่างแฉ

    ๑๓๔.แลฉกาจคิดนำ........................................แจงธรรมหลายแม่นแท้
เรียกปฏิภาณแท้.................................................แจ่มแจ้งความหมาย

    ๑๓๕."ปฏิสัมฯ"ตติเตร่.......................................เจาะ"อเหตุกฯ"กราย
"อกุศล"มนะฉาย..................................................นิรเหตุแฉ

   ๑๓๖.แล"อเหตุกฯยล.........................................วิบากผลเหตุไร้
มิโลภมิโกรธไซร้..................................................ปราศแล้"โมหะหลง"

    ๑๓๗.เจาะ"วิบาก" ณ อดีต.................................นิรขีดกั้นบ่ง
ก็เพราะทำวตะตรง...............................................ภว"ศีล,ทาน"

(ต่อหน้า ๗/๓๓) อภิธรรมปิฎก :
๒๒.วิภังค์ : ปฏิสัมภิทาวิภังค์

    ๑๓๘.พาน"ปฏิสัมฯ"สาม...............................ความอัตถ์ฯ,นิรุตติ์ฯแล้
"ปฏิภาณฯ"ฉกาจแท้ .......................................ตัดทิ้งธัมม์หนา อเหตุ

    ๑๓๙.ก็สภาวะเจาะ"กลาง"............................ภณะวาง"อัพ์ยาฯ
บ กุศล,หินะคว้า...............................................บ วิบากเผย

    ๑๔๐.เปรย"อัพยากต์ธรรม"...........................แจงนำธรรมสี่แล้
"วิบาก,กิริยา"แท้..............................................."รูป"น้อม"นิพพาน"

    ๑๔๑."มนะ,จักขุฯ"ปะ"รูป"..............................กิจะจูบร่วมงาน
ประลุ"กลาง"สิเจาะกราน...................................นิรชั่ว,ดี
 
    ๑๔๒.มี"จักขุวิญญาณ"..................................คือจิตชาญ,อุเบกฯแล้
"จำ"เกิดควบ"ปรุง"แท้.......................................อื่นด้วยมิบุญ มิบาป

    ๑๔๓.ทยะ"อัตถ์ปฏิสัมฯ"...............................ภวนำธรรมหนุน
นยะสอนสิอดุลย์..............................................อธิบายผล

    ๑๔๔.ยล"นิรุตติ์ปฏิสัมฯ"...............................ธรรมแตกฉานพูดแท้
ชาญเชี่ยวภาษาแล้..........................................ลึกซึ้งความหมาย

    ๑๔๕."ปฏิภาณปฏิสัมฯ".................................ทยะล้ำรู้กราย
พหุธรรมอธิบาย...............................................ประลุเข้าใจ

   ๑๔๖.ไว"โสตวิญญาณ"..................................จิตพานเสียงแม่นแล้ว
จิตร่วมอุเบกฯแกล้ว..........................................จิตรู้"กลาง"สม

    ๑๔๗.มนะร่วมกะจมูก....................................ภวถูกกลิ่นฉม
ประลุ"ฆานฯ"สหร์บ่ม.........................................กะอุเบกขา

    ๑๔๘.ครา"ฆานวิญญาณ"แล...........................แฉจิตทราบกลิ่นแล้ว
เป็นวิบากอดีตแจ้ว ............................................ไม่แล้ปัจจุบัน

    ๑๔๙.มนะชี้รสะ"รสฯ".....................................ก็จรด"ลิ้น"ครัน
เพราะอดีตสิลุดั้น...............................................ก็มิใหม่แฉ

    ๑๕๐.แล"ชิวหาวิญญาณ"................................กราน"อุเบกฯร่วมพร้อม
มีรสอารมณ์น้อม................................................เกิดขึ้นวางเฉย

    ๑๕๑.ภว"กายฯ"สุขะหนา.................................ปะทุอารมณ์เอย
มนะรู้รติเอ่ย.......................................................เพราะวิบากผล
 
    ๑๕๒.ยล"กายวิญญาณจิต".............................ชิดกุศลวิบากแท้
"ดี"ที่เคยทำแล้...................................................ส่งพร้อมผลแล

    ๑๕๓. พหุธรรมอุปบัติ......................................"มนะ"ชัด"สุข"แน่
เจาะ"ระลึก,ชิวิฯ"แฉ............................................ลุ"มนินทรีย์"

    ๑๕๔.มีธรรมแตกฉานหลาย.............................กรายปฏิสัมฯมุ่งกล้า
"นิรุตติ์ฯ,อัตถ์ฯ"หล้า............................................จุ่งพร้อม"ปฏิภาณฯ"

    ๑๕๕."ปฏิสัมฯ"ตตินับ.......................................ประลุอัพ์ยาฯกราน
ลุแสดงมนะพาน..................................................เพราะวิบากผล

   ๑๕๖.ดล"มโนธาตุ"จอง.....................................ครองวิบากร่วมพร้อม
"อุเบกขา,นามขันธ์"พร้อม....................................รับแล้อารมณ์ ปัญจทวาร

    ๑๕๗.เจาะ"กุศลกะมะกรรมฯ"...........................เจาะถลำแล้วบ่ม
พหุธรรม"มนะ"สม...............................................ประลุ"วท์นา"

    ๑๕๘.ครา"ผัสสะ,วิตก".....................................ปรก"วิจาร"ถ่องแท้
"อุเปกขินทรีย์"แล้ ..............................................เรียกล้วนอัพยาฯ

    ๑๕๙.ภว"อัตถ์ปฏิฯ"ผุด....................................กะ"นิรุตติ์ฯ"ภาษา
"ปฏิภาณปฏิฯ"มา................................................ทยะเลิศนำ

    ๑๖๐."ปฏิสัมภิทา"สาม.....................................ความนัยอีกมุ่งพร้อม
เป็นอัพยาฯน้อม..................................................วิบากแท้อดีต แฉ

(ต่อหน้า ๘/๓๓) อภิธรรมปิฎก :
๒๒.วิภังค์ : ปฏิสัมภิทาวิภังค์

    ๑๖๑.ก็มโนรติวิญญ์....................................วิเคราะห์สิ้นสอบแล
ก็อะรมณ์อติแฉ..............................................นิรเหตุหนา

    ๑๖๒.ครา"มโนวิญญ์ธาตุ"............................ยาตรเป็นวิบากแล้
ยังร่วมโสมนัสแท้............................................เกิดพร้อมอารมณ์

    ๑๖๓.ก็อะรมณ์อุปบัติ..................................ภวชัดกรรมบ่ม
ณ อดีตเจาะสะสม...........................................พหุนามธรรม

    ๑๖๔.ธรรมหลายนำเกิดแล..........................แฉ"ผัสสะ,จำ,สุข"ช้อย
"วิตก,วิจาร"..คล้อย.........................................เรียกล้วนอัพยาฯ

    ๑๖๕."ปฏิอัตถ์ฯกะนิรุตติ์..............................ทยะดุจเชียวหนา
"ปฏิภาญปฏิทา"..............................................ก็ฉลาดเหมือน

   ๑๖๖.เยือน"ปฏิสัมฯสาม................................ความอีกนัยหนึ่งถ้อย
เป็นอัพยาฯช้อย..............................................หยั่งแท้อันใด

    ๑๖๗.รติ"ธาตุมนะฯ"มาก...............................เจาะวิบากผลไว
ปะ"อุเบกขะ"คระไล.........................................ปะทะ"รูป"เผย

    ๑๖๘.เปรยหรือมีธรรมแล.............................แฉอารมณ์เกิดแล้
"ดี"ก่อในอดีตแท้ ............................................เก็บไว้ครองหนา

    ๑๖๙.พหุธรรมอุปบัติ...................................."มนะ"ชัด,สัญญา"
ปะ"วิตก,ชิวิฯ"กล้า............................................ลุมนินทรีย์

    ๑๗๐.มีจิต"เอกัคคตา"...................................อุเบกขาเกิดพร้อม
อุเปกขินทรีย์น้อม.............................................เพรียกพร้อง"อัพยาฯ"

    ๑๗๑.ทยะ"อัตถ์ฯ"ภวดุจ.................................กะนิรุตติ์ภาษา
ปฏิภาณฯรยะกล้า.............................................ก็เจาะแตกฉาน
 
    ๑๗๒.กราน"ปฏิสัมภิทา".................................แจง"กามาวิบาก"ล้น
จิตแปดดวงเกิดด้น............................................"อุเบกฯ"แล้สุขใจ เหตุมี

    ๑๗๓.ภวธรรมเจาะลุ"อัพฯ".............................ประลุนับ"กลาง"ไซร้
"อนะดี,หินะไร้"..................................................นิรกรรมผล

    ๑๗๔.ยล"มโนวิญญ์ธาตุฯ"แฉ..........................แลมีโสมนัสช้อย
สัมปยุตกับญาณคล้อย......................................เลิศด้วยปัญญา จิตพลัง

    ๑๗๕.ลุ"มโนฯ"สหร์คต....................................มนะจดสุขหนา
ปะสิญาณสุจิกล้า..............................................ประลุชักนำ

   ๑๗๖.คำ"มโนวิญญ์ธาตุฯ"................................ยาตรโสมนัสแล้
วิปปยุตญาณแท้................................................เกิดต้องชักชวน ฌานสาม

    ๑๗๗.ก็"มโนฯ"สหร์คต....................................เจาะจรดสุขควร
อนะญาณ
ประลุล้วน.........................................................จะลุชักชวน

    ๑๗๘.ยวน"มโนวิญญ์ธาตุฯ.............................มิคลาด"อุเบกฯ"แล้
สัมปยุตญาณแท้ ..............................................ไม่ต้องชักนำ ปัญจมะ

    ๑๗๙.ผิ"มโนฯ"อดิเรก.....................................กะอุเบกขาย้ำ
ประลุญาณอธิล้ำ...............................................ตะจะต้องชวน

    ๑๘๐.ยวน"มโนวิญญ์ธาตุฯ".............................มิพลาด"อุเบกฯ"พร้อม
วิปปยุตญาณน้อม..............................................เกิดได้มิชวน ดวงเจ็ด

    ๑๘๑.เพราะ"มโนฯ"ประลุเอก...........................ปะอุเบกขาล้วน
นิรญาณพละด้วน...............................................จะมุชักนำ
 
    ๑๘๒.ทำกุศลกรรมมา.....................................คราธรรมหลายเกิดล้ำ
มี"ผัสสะ,อวิกฯ"..ย้ำ............................................เรียกแท้"อัพยาฯ

    ๑๘๓. ทยะ"อัตถ์,กะนิรุตติ์ฯ.............................ลุศรุตม์เยี่ยมนา
"ปฏิภาณฯ"ลุทกล้า.............................................ก็ฉกาจเหมือน

(ต่อหน้า ๙/๓๓) อภิธรรมปิฎก :
๒๒.วิภังค์ : ปฏิสัมภิทาวิภังค์

    ๑๘๔.เยือน"ปฏิสัมภิทา"...............................แจกรูปาวิบาก
พร้อม
จิตจ่อรูปฌานน้อม..........................................จิตห้าวิบากผล

    ๑๘๕.ก็พระธรรมภวกลาง............................จะเจาะวางไหนยล
นฤจ่อสละพ้น.................................................อกุศลรอน

   ๑๘๖.สงฆ์จร"รูปภพ"....................................นบปัฐวีฯยิ่งแล้ว
จึงล่วงปฐมฌานแกล้ว.....................................เกิดแท้ธรรมดี กุศล

    ๑๘๗.นรไกลอกุศล......................................ผละผจญกามหนี
ลุปฐมฯ,ปัฐวีฯ..................................................เจาะวิบากผล

    ๑๘๘.ดล"รูปากุศลกรรมฯ"............................กระทำนานเก็บไว้
ธรรมหลาก"อวิกฯ"เกิดไซร้ ..............................เหล่านั้นอัพยา กตะธรรม

    ๑๘๙.ทยะอัตถ์ฯกะนิรุตติ์ฯ............................จรผุดเก่งหนา
"ปฏิภาณฯ"ก็ทกล้า..........................................ประลุอัพ์ยา

    ๑๙๐.คราปฏิสัมภิทาฯ"................................."อรูปาวิบากฯ"แกล้ว
ผลก่อกรรมทำแล้ว..........................................แม่นแท้อัพยาฯ

    ๑๙๑.นฤถึงเจาะลุมรรค................................ลุประจักษ์"อรูปฯ"หล้า
ลุ"อกิญยตะฯ"กล้า...........................................นิรใดเผย

    ๑๙๒.เสยลุ"จตุต์ถญาณฯ.............................พาน"เนวสัญฯ"เลิศแท้
ธรรมหลาก"เวทนา"แล้.....................................เกิดพร้อมสัญญา ปัญญา

    ๑๙๓.สติ,ผัสสะ,อุเบกฯ.................................อดิเรก,เพียรกล้า
ลุ"อวิกฯ"ริสมาธิ์...............................................ก็กุศลธรรม

    ๑๙๔.นำสงฆ์ถึง"อากิญฯ"..............................ลุผลินฌานสี่แปล้
ฌานสี่กอปร"เนวะฯ"แล้....................................วิบากน้อมอรูปาฯ

    ๑๙๕.ก็กุศล ณ อดีต.....................................ลุประณีตทำมา
มละทุกข์,สุขะซา..............................................ขณะเกิดธรรมหลาย

   ๑๙๖.กรายธรรม"ผัสสะ"หนา..........................เวทนา,จำเลิศแปล้
"อวิกเขฯ"จิตแล้................................................หลากน้อมธรรมหนา "อัพยา"

    ๑๙๗.ทยะ"อัตถ์ฯกะนิรุตติ์ฯ"..........................ก็ประดุจเดียวนา
"ปฏิภาณฯ"ลุทกล้า...........................................กิจะ"อัพ์ยาฯ"

    ๑๙๘.คราแจก"ปฏิสัมฯ".................................นำโลกุตต์วิบาก"ล้น
ผลจุ่งนำจิตพ้น ................................................โลกนี้ทันที

    ๑๙๙.อริย์ยิ่งลุประจักษ์..................................ภวมรรคจิตนี้
จตุจิตประลุชี้....................................................ชิระฉับพลัน

    ๒๐๐.ครันผลจิตเกิดหนา................................"โสดาบัน"แรกแล้
"สกทาคาฯ"แท้..................................................ต่อน้อม"อนาคาฯ" อรหันต์

    ๒๐๑.ภว"อัพย์ฯ"กิจะใด..................................ประลุไซร้"กลาง"นา
ก็เพราะ"ดี",หินะ"หนา.........................................ลิ"วิบาก"แฉ
 
    ๒๐๒.แลสงฆ์เจริญ"โลกุตต์ฯ".........................รุดนิพพานมุ่งแท้
สงัดจากกามแล้.................................................ปราศแม้อกุศล ทิฏฐิ

    ๒๐๓. และพระสงฆ์ลุ"ปฐมฯ"...........................ภวซมยากดล
พหุธรรมจะยะยล...............................................ก็"อวิกเขฯ"

    ๒๐๔."เวทนา,ผัสสะ,จำ"...................................นำสติ,สุขแท้
องค์มรรค,ปัญญาแล้..........................................ร่วมแจ้งจิตกุศล

    ๒๐๕.ภวอื่นมละกาม.......................................สละความชั่วยล
ลุปฐมฯชระดล...................................................และวิบากเสริม

   ๒๐๖.ผลเดิมทำเผชิญ......................................เจริญโลกุตต์ฯก่อนนี้
ฌานหนึ่งลุยากชี้................................................จ่อแล้สุญญ์ตา

(ต่อหน้า ๑๐/๓๓) อภิธรรมปิฎก :
๒๒.วิภังค์ : ปฏิสัมภิทาวิภังค์

    ๒๐๗.ภว"สุญญ์ตะวิโมกข์".........................มนะโชคว่างนา
เพราะมิใช่วปุหนา"........................................นิรของเรา

    ๒๐๘.ธรรมหลายเพราประชุม....................สุมเกิดมาร่วมพร้อม
"อวิกเขฯ"จิตคงน้อม.....................................เรียกล้วน"อัพยาฯ"

    ๒๐๙.ทยะ"อัตถ์กะนิรุตติ์ฯ"........................ก็ประดุจชาญกล้า
"ปฏิภาณฯ"อติคว้า........................................ลุเจาะ"กลาง"แฉ

    ๒๑๐.แล"ปฏิสัมภิทา".................................พาอกุศลวิบากแท้
ผลลัพธ์อารมณ์แล้........................................ไม่ได้ยินดี เจ็ดดวง

    ๒๑๑.ประลุเป็นซิไฉน.................................ภวไซร้"กลาง"ชี้
ทุขะไร้สุขะหนี..............................................เจาะลุอัพ์ยาฯ

    ๒๑๒.ครา"จักขุวิญญาณ"...........................กรานวิบากร่วมพร้อม
"อุเบกขา,รูป"น้อม..........................................เกิดแท้อารมณ์

    ๒๑๓.ก็เพราะ"ภาพ"มิรตี.............................ภวชี้กรรมบ่ม
ณ อดีตเหมาะเจาะสม....................................อนะใหม่แฉ

    ๒๑๔.มีธรรมหลายเกิด................................"จำ"เลิศ"อุเบกฯ"พร้อม
"เอกัคคตา"ใจเดียวน้อม..................................ร่วมรู้"เวทนา เจตนา"

    ๒๑๕."มนะ,ทุกข์,ชิวิตินฯ".............................กะมนินทรีย์กล้า
และเจาะธรรมพหุหนา.....................................ภณะอัพ์ยา

   ๒๑๖.ครา"โสตวิญญาณ"..............................."ฆานวิญญ์ฯ"วิบากน้อม
มีมุ่งชิวหาฯพร้อม.............................................แน่แล้ว"กายวิญญ์ฯ ดุจตา

    ๒๑๗.ทยะ"อัตถ์ฯกะนิรุตติ์"...........................ลุประดุจเดียวยิน
"ปฏิภาณฯ"อธิชิน............................................ก็ลุอัพ์ยา

    ๒๑๘.พา"ปฏิสัมฯ"อีกแบบ.............................แนบอัพยาเพิ่มแล้ว
เป็นจิตปราศเหตุแคล้ว ....................................บาปไร้บุญซา

    ๒๑๙.ก็"มโนฯ"เจาะวิบาก...............................สหมากร่วมมา
กะอุเบกฯมนะกล้า............................................ภวรูปเห็น

    ๒๒๐.เป็นจิตรับอารมณ์.................................ชมทางทวารต่อห้า
ตา,จมูก,หู..กายกล้า.........................................ที่แท้อดีตทำ

    ๒๒๑.ก็"มโนฯ"อกุศล.....................................ประลุผลกรรมซ้ำ
เจาะ"อุเบกฯ"มนะย้ำ.........................................จะเจาะ"รูป"เห็น

    ๒๒๒.เป็นอดีตอกุศล.....................................ดลทำผลเกิดแล้ว
มี"ผัสสะ,จำ"แกล้ว.............................................เจาะ"วิจาร,ตรอง

    ๒๒๓.ลุ"อุเบกฯ,ชิวิตินฯ".................................ลุมนินทรีย์ครอง
เจาะ"วิตก",มนะว่อง...........................................ภณะอัพยาฯ

    ๒๒๔.ครา"อัตถ์ปฏิสัมฯ".................................นำนิรุตติ์ฯพจน์แล้
ไวว่องปฏิภาณฯแท้...........................................เรียกพร้องธรรมไว อัพยาฯ

    ๒๒๕."ปฏิสัมฯ"ตติแจง...................................มนะแกร่งเหตุไร้
ก็"อเหตุกิริย์ฯ"ไซร้............................................นิรกรรมผล

   ๒๒๖.ยล"อัพยากตะ"แล.................................แฉผลวิบากไร้
บุญ,บาปมิมีไซร้................................................อยู่แท้กลางกลาง อัพยาฯ

    ๒๒๗.ก็"มโนฯ"กิริยา......................................นิรคว้าใดพลาง
ก็กุศล,หินะวาง.................................................บ วิบากกรรม

    ๒๒๘.คำ"มโนธาตุ"จด....................................สหร์คต"อุเบกฯ"แล้
มีรูป,อารมณ์แท้ ...............................................เกิดพร้อมธรรมหลาย ผัสสะ

    ๒๒๙.ปะ"วิตกกะวิจาร"..................................."มนะ,ชาญรู้กราย
ลุ"อุเปกฯ,ชิวิฯ"ฉาย............................................ภณะอัพ์ยาฯ